Tagarchief: patronen

Patronen in de Japanse kledij

Standaard

categorie : mode en kledij

 

 

Patronen, thema’s en motieven zijn altijd een belangrijk communicatiemiddel in de Japanse cultuur geweest. Door de eeuwen heen hebben ze zich ontwikkeld tot de gestileerde weergaven die wij vandaag de dag kennen, maar niet per se altijd herkennen. Bij deze een vertaling van enkele van de vaakst voorkomende Japanse motieven en patronen.

 

 

 

 

Veel van de huidige Japanse patronen komen voort uit het Shintoïsme, de oudste godsdienst in Japan. De filosofie ervan draait om de natuur en de eerbied ervoor. Daarom stellen veel van de motieven planten, dieren of landschapselementen voor zoals rivieren. Enkele motieven zoals wolkjes zijn in de loop van tijd uit China overgenomen, net als het boeddhisme en de bijbehorende motieven.

Zelfs in deze moderne tijden zit er nog een stukje natuurverering in het Japanse volk; ze passen hun huisversieringen en kleding aan het seizoen aan. Ze zullen bijvoorbeeld in de lente nooit een kimono of ander kledingstuk met een wintermotief dragen. Naast het in de gaten houden van in welk seizoen iets thuishoort, wordt er ook rekening gehouden met symbolische betekenissen, leeftijden en gelegenheden.

 

 

 

Bomen en bloemen

 

Momiji

 

Dit zijn bladeren van de esdoorn of ahorn. Ze staan symbool voor de herfst, bezinning en rust. Deze bomen zijn erg populair vanwege hun spectaculaire bladkleuren in de herfst, het is dus niet vreemd dat mensen ze al snel vereeuwigden op afbeeldingen en er poëzie over schreven. Vaak worden deze fel roodoranje bladeren afgebeeld in combinatie met contrasterende kleuren zoals zwart of paars, om het dramatische effect ervan te versterken.

 

 

56-141_663momiji

 

 

 Kiku

 

De chrysant, dit is sinds de Meiji periode het familiewapen van de keizerlijke familie, het symboliseert de belichaming van de eenheid van het Japanse volk, oftewel de keizer. Het is ook een herftsymbool, en staat daarom ook voor bezinning, vergankelijkheid van het leven en eindes.

 

 

kiku

 

 

 

Ume

 

Pruimbloesem, welke staat voor de winter en een belofte voor nieuw leven en een nieuwe lente. De gestileerde ume lijkt op de kersenbloesem maar heeft altijd ronde bloemblaadjes, die van de kers zijn hartvormig.

 

 

ume

 

 

 

Matsu

 

Dit stelt de den voor, deze symboliseert ook de winter. Omdat hij altijd groen is, herinnert hij aan het leven tijdens de barre wintermaanden en geeft hoop en de verwachting voor nieuw leven.

 

 

matsu

 

 

 

Take

 

Bamboe, buigzaam en altijd groen, symboliseert standvastigheid en hoop. Zijn seizoen is winter of vroege lente. Samen met de ume en matsu behoort take tot de “Drie vrienden in de Winter”, een combinatie die in China is ontstaan. De groepsbetekenis is een lang leven, het winterseizoen en de cultured gentleman. Dit motief kan overal waar elegantie nodig is, worden gebruikt.

 

 

take

 

 

Sakura

 

De beroemde kersenbloesem. “Uitbundige doch tere schoonheid welke van korte duur is maar het hart warmte en vreugde schenkt, met de wetenschap dat het weer zal terugkomen, in grotere getale”.  De Japanse kers bloeit in de vroege lente en staat daarom ook symbool voor dit seizoen. Het is een van de meest geliefde motieven, vooral bij meisjes en jonge vrouwen, wiens frisse schoonheid wordt geassocieerd met deze mooie bloesem.

Vanwege de uitbundigheid en snelle vergankelijkheid van deze bloesem, wordt het motief ook door beoefenaars van de krijgskunsten gebruikt, zoals bijvoorbeeld op wapens en uitrustingen van de samurai.

 

 

sakura

 

 

 

Asanoha

 

Dit motief stelt het hennepblad voor en staat symbool voor de zomer. In oude tijden werd hennep voor religieuze offergaves gebruikt. Het is niet helemaal zeker wat de oorspronkelijke betekenis was, tegenwoordig worden er betekenissen als kracht en duurzaamheid aan gegeven. Van de hennepplant worden al lang zomerkleren gemaakt, vooral kleding voor werk, de symboliek heeft er geheid iets mee te maken.

 

 

asanoha

 

 

 

 

 Water

 

Kawa

 

De verkoeling brengende rivier, duidelijk een zomersymbool. Verder staat hij voor de bron van (levens)kracht en de stroom des levens. Irissen staan vaak om de rivier met dezelfde betekenis, om het als waterplant te accentueren. Soms is alleen de iris afgebeeld die dan het water symboliseert. Kawa komt veel voor samen met het seigaiha motief, zie het stukje hieronder.

Waterpatronen worden ook op dingen als houten daken gebruikt om brand weg te houden. Daarnaast kunnen ze in hun wildere vormen ook mannelijkheid en durf symboliseren, zo komen ze bijvoorbeeld  voor op schorten van sumo worstelaars.

 

 

kawa

 

 

 

Seigaiha

 

Dit patroon stelt golven voor, ze symboliseren steeds terugkerende beweging; van het aan- en terugrollen van de golven en de rusteloosheid van de zee. Op het theebekertje hieronder wordt het samen met kawa, de rivier, gebruikt om water te accentueren. De symbolische betekenis zou kunnen zijn; een moment van rust tijdens het theedrinken in een anders turbulent dagelijks leven.

In het midden zit een mannetje vanuit een boot te vissen, er vliegen vogels en er zijn rustieke bergtoppen in de verte; deze beelden roepen rust op. De symboliek wordt verder verstekt door het letterlijke rustmoment te plaatsen in een venster, omgeven door het drukke seigaiha motief. Het idee van thee als levengevend elixer wordt ook versterkt door de rivier.

 

 

seigaiha

 

 

 

 Dieren

 

Kame

 

Een schildpad. Een sterk gelukssymbool; het staat voor 10.000 jaar geluk en gezondheid, en ook voor volharding en doorzetting. Het abstractere kame patroon bestaat uit zeshoeken of hexagrammen die op verschillende manieren uitgewerkt kunnen zijn. De naam voor de hexagonale patronen is kikko. Bishimon kikko is een aaneensluitend patroon van een soort driepootjes.

De naam Bishomon komt van een van de geluksgoden, ook wel Hachiman genoemd. Hij beschermt de boedhisstische wetten en brengt geluk, vooral aan de armen, volgens de legendes. Dit patroon komt vaak op harnassen en wapenuitrustingen voor omdat deze geluksgod altijd als een krijger werd afgebeeld.

 

 

kame

 

 

 

Tsuru

 

Een van de meest favoriete Japanse motieven, de kraanvogel, is net als de schildpad ook een sterk symbool voor geluk en gezondheid. Ze worden dan ook vaak samen afgebeeld. Bij een ongeluk roepen Japanners dan ook niet god aan, maar “tsuru-kame!” een paar keer achter elkaar om de schade te beperken. Volgens legendes zou deze vogel duizend jaar leven en de metgezel zijn van verschillende onsterfelijken en geluksgoden. De kraanvogel wordt verder geassocieerd met Nieuwjaar en met trouwceremonies.

 

 

tsuru

.

 

Kanoko

 

De betekenis van deze zou te maken hebben met een kern, of oorsprong. Als je het woord letterlijk vertaalt zou het “babyhert” betekenen. Jonge herten hebben stippen op hun rug dus het is mogelijk dat het daarvandaan komt. Sommigen zeggen dat het afkomt van het patroon van sommige soorten koi karpers. Het zou misschien te maken kunnen hebben met de oorsprong van (het) leven, sinds deze in de zee  ontstaan zou zijn en de woorden “oorsprong” en “baby” verweven zijn met dit patroon.

 

 

SONY DSC

 

 

 

Andere  symbolen

 

Yasaguri

 

Dit stelt gestileerde pijlpunten voor, welke staat voor moed, trefzekerheid en vastberadenheid van de krijger en ieder mens wat zijn doel nastreeft. Traditionele kleding voor mannen heeft vaak dit soort patronen.

 

 

yasaguri

 

 

 

Sensu

 

Een waaier, het symbool voor verfijning, moed en kunstenaarschap, maar ook van hoge rangen en adel. Ze werden veel in ka mon’s verwerkt. Tijdens de Edo periode werden ze populair als Nieuwjaars symbool en werden ze met die gelegenheid vaak cadeau gedaan.

Tegenwoordig komen ze veelvuldig voor op kleding en decoratieve spullen maar ook op geschenkverpakkingen e.d. Met sensu wordt altijd de uitvouwbare waaier bedoeld. De waaier die bestaat uit een gespannen velletje papier of zijde heet de uchiwa en symboliseert altijd een religieus persoon of iemand uit China.

 

 

sensu

 

 

 

Kasuri

 

Dit zijn kleine bamboehekjes met kleine bamboeblaadjes er tussenin. Bamboe is het symbool voor standvastigheid, volharding en taaiheid. Het kasuri patroon kan uitlopen tot een bijna onherkenbare abstractie, het heeft soms meer weg van een ruitjespatroon dan bamboeblaadjes. In welke vorm dan ook, het is een geliefd motief op mannenkleding.

 

 

Front view of indigo blue kasuri dirndl skirt with turquoise basketweave pattern

 

 

 

Temari

 

Temari zijn handgemaakte speelgoedballen, het is een uit China overgewaaide traditie. Meestal vind je ze op kinderkimono’s, maar ze duiden ook speelsheid en vrolijkheid aan op kleding voor wat ouderen.

 

 

temari

 

 

3d-gouden-pijl-5271528

 

 

preview en aankoop boek “De Openbaring “: 

http://nl.blurb.com/books/5378870?ce=blurb_ew&utm_source=widget

 

 

 JOHN ASTRIA

JOHN ASTRIA

 

 

De Japanse kimono’s.

Standaard

categorie : mode en kledij

 

 

 

In ontwerp is het één van de meest simpele kledingstukken van de wereld, en toch bestaat er zo veel verschil en subtiliteit tussen de vele verschillende uitvoeringen en hun betekenissen. Dit artikel gaat over de algemene en huidige dracht van kimono’s.

 

 

0e3e69c4632d85649cfb542decd1318e.jpg

 

 

Het woord kimono betekent letterlijk “ding om te dragen”; ki = aantrekken, dragen, mono = ding. Ze worden al eeuwen door de Japanse geschiedenis heen in vele vormen gedragen. Tegenwoordig draagt men in Japan vooral Westerse kleding, maar op bepaalde gelegeheden en een aantal festivals worden er door jong en oud nog steeds kimono’s uit de kast gehaald om het straatbeeld op te vrolijken.

 

 

 

Kleuren

 

Eerst wat over kleurengebruik in Japanse kleding en cultuur in het algemeen. Elk jaargetijde heeft zijn eigen traditionele kleurenschema’s, dit is zowel in de kunst als de kleding terug te vinden. De kleuren zelf hebben ook hun eigen betekenissen en associaties, net als hier in het westen.

 

 

56-141_663momiji

   momiji : japanse esdoorn, typische herfstkleuren in Japan.

 

 

 

asanoha asanoha

 

 

Het asanoha patroon is een populair zomerpatroon in Japan en stelt het hennepblad voor. Hennep wordt van oudsher veelal gebruikt voor zomerse werkkleding, de betekenis van het patroon heeft te maken met de sterkte en duurzaamheid van hennep. Men hoopt dus dat door het dragen van dit patroon in werkkleding wat van de goede eigenschappen van de plant in de drager worden opgenomen, hij wordt in elk geval steeds aan de boodschap herinnerd.

 

 

 

 De soorten kimono’s

 

 

De hadajuban

 

Dit is een onderkledingstuk, meestal van fijne katoen of linnen gemaakt. Het is wit of lichtroze van kleur en wordt op het naakte lichaam gedragen, niet alleen voor wat extra warmte maar ook om de bovenliggende zijden kledinglagen schoon te houden van zweet, zijde is immers moeilijk wasbaar. De hadajuban wordt onder zowel yukata’s als formele kimono’s gedragen.

 

 

DCF 1.0

.

.

De nagajuban

 

Dit is een tweede onderkimono, hij wordt alleen onder formele(re) kimono’s gedragen. De nagajuban is van zachte zijde en heeft een verstevigde kraag. Hij dient om de bovenliggende lagen alvast vorm te geven. Deze ondekleding  komt in allerlei gekleurde varianten voor, wit of lichtroze kom je het vaakst tegen. Het randje van de kraag van de nagajuban blijft te zien onder, of eigenlijk: boven de buitenste kledinglaag uit.

 

 

nagajuban

 

 

 

De yukata

 

De meest informele kimono is de yukata. Ze worden gemaakt als dagelijks kledingstuk, van katoen, zodat ze makkelijk in de was kunnen.Yukatas zijn voor alle leeftijden en beide sekses een makkelijk en luchtig kledingstuk voor de dagelijkse bezigheden. Het is een zomerkimono, maar er zijn wat dikkere varianten verkrijgbaar. Met een onderkimono of in laagjes zijn ze ook in de andere seizoenen te dragen. Ook wordt de yukata als pyama gebruikt, om in te slapen.

 

 

yukata

 

 

Vrouwen in Tokyo kunnen hun waaier, de uchiwa, in hun obi steken zodat ze hun handen vrij hebben. Dit zijn voorgestrikte “kant-en-klaar” obi’s, die makkelijk en snel voor dagelijks gebruik zijn. Yukatas hebben meestal drukkere patronen dan formelere kimono’s.

Deze patronen bedekken de hele kimono en kunnen van alles bevatten maar meestal zijn het bloemen of geometrische patronen. Voor kinderen zijn er vaak yukatas met konijntjes, usagi, of modernere varianten zelfs met Hello Kitty. Mannen dragen effen kleuren of geometrische patronen, kleuren zoals donkerblauw, zwart of grijs zijn geliefd.

 

 

 

De furisode

 

De letterlijke vertaling van furisode is “wiegende mouwen”. Dit is de meest formele kimono voor meisjes en ongetrouwde jonge vrouwen. Bruiden trekken vaak nog een laatste keer deze vrijgezellenkimono aan op de receptie van hun bruiloft. De patronen en kleuren zijn bijpassend voor jonge vrouwen; veel bloemen, vlinders en rozetinten. Vaak wordt de furisode door elkaar gehaald met de kimono’s die artiesten als maiko’s (leerling geisha’s) dragen, omdat ze ook lange mouwen hebben, maar de furisode heeft geen sleepje.

 

 

ccaf4c2bf95e6dc01eb663b396fc46eb.jpg

 

 

Ook hele jonge meisjes dragen deze plechtige kimono bij officiiële gelegenheden: De kimonos zijn nu nog wat aan de ruime kant, maar de kinderen zullen deze kledingstukken de komende jaren nog kunnen dragen. De patronen zijn passend bij de gelegenheden.

 

 

5aa4f1fc4113060e3c88540ff3302f74.jpg

Jonge vrouw uitgedost in formele furisode.

 

 

 

De houmongi

 

Dit is de formele kimono voor getrouwde vrouwen. Hij straalt boven alles netheid en degelijkheid uit, wat verwacht werd van de Japanse huisvrouwen, maar is ook een prima kimono om de stad in te gaan of wat te gaan eten. De kleuren en vooral de patronen zijn rustiger dan die van de furisode kimono’s, wat men meer bijpassend achtte voor getrouwde mensen.

 

 

houmongi

 

 

 

De irotomesode

 

Deze kimono kan door zowel vrijgezelle als door getrowde vrowen worden gedragen, bij officieuze alswel officiële gelegenheden. Het woord iro betekent “kleur”, dat wil zeggen dat de basiskleur van dit kledingstuk alles behalve zwart kan zijn. De mouwen hebben dezelfde standaardlengte als de houmongi, maar deze kimono is meer chique. De patronen zijn bij formele versies alleen op de onderkant aangebracht.

Bij sommige formele gelegenheden kan deze kimono worden gedragen in plaats van de formelere tomesode, in dat geval moet er op de aanwezigheid van ka mon worden gelet; familiewapens die in getale van één, drie of vijf op het kledingstuk kunnen voorkomen. Hoe meer het er zijn, hoe officiëler de gelegenheid waar de kimono voor bedoeld is. Deze ka mon of mon staan afgebeeld op de rugzijde, de mouwen en aan beide kanten van de borst. De kleur van de slippers en het tasje is bij formeel gebruik van deze kimono altijd zilver of goud.

 

 

 

Iroiro

 

 

 

De kurotomesode

 

De meest formele kimono voor allerlei serieuze gelegenheden en bepaalde familiebijeenkomsten. Kuro betekent zwart; deze kimono’s zijn zwart van kleur, maar er kunnen op de onderkant, zeker wat patronen op staan. De regel is: hoe formeler, hoe minder patroon, ook onder de meest formele kimono’s ondeling geldt dat. De ka mon zijn natuurlijk ook aanwezig.

 

 

kurotomesode

 

.

.

De shiromuku, irouchikaki en hikifurisode

 

Shiromuku

 

De shiromuku is de Japanse versie van de trouwjurk. Deze trouwkimono is sinds de Muromachi periode (1333-1568) een gekoesterde traditie. De trouwoutfit is compleet in het wit, met opgestoken haar vol met mooie spelden en een “hoedje”, er is ook een bijbehorende sluier of cape. De kleding bestaat uit de uchikake, de buitenste kimono en een voor daaronder; de kakeshita.

 

 

shiromuku

 

 

 

Irouchikake

 

Er kan ook een irouchikake worden gedragen in plaats van traditioneel wit; het is een rijkgekleurde en versierde uchikake. Vaak staan er gelukssymbolen zoals schildpadden en kraanvogels op.

 

 

uchikake_example

 

 

 

Hikifurisode

 

De hikifurisode, is een furisode met een sleepje. Het ontstond in de Edo periode (1603 – 1868) als formele trouwkleding voor samuraivrouwen. De mannen dragen hakama als ze gaan trouwen, dat is een wijde broek met zeven plooien, die ook door samurai en bepaalde hoogwaardigheidsbekleders werden gedragen. De zeven plooien staan voor de zeven deugden. Eroverheen gaat een haori, een soot kimonojasje, de officiële versie met alle ka mon op hun plek.

 

 

hikifuiro

 

 

 

De hakama

 

Thuis en om het huis kan de man een yukata dragen. Bij meer formele gelegenheden zullen mannen de hakama dragen. Hoewel er ook hakama zijn voor vrouwen, kun je meestal aan de kleuren en patronen zien voor welke sekse het kledingstuk in kwestie is bedoeld. Er bestaan ook speciale hakama voor bij het afstuderen, het is een speciale outfit vergelijkbaar met de afstudeerkloffies in Amerika, maar dan op zijn Japans. Verder worden deze wijde broeken nu nog veel gedragen in allerlei Japanse vechtsporten zoals kendo en iaido.

 

 

hakama

 

 

 

Mofuku

 

Mofuku is de naam voor Japanse rouwkleding. Alles is in het zwart, inclusief alle accesoires en schoenen. Alleen de tabi, de sokjes, en het zichtbare kraagrandje van de nagajuban zijn wit. Dit geldt voor zowel mannen als vrouwen.

 

 

mofuku

 

 

 

Maiko, geisha, oiran en theater

 

Naast de dagelijks gedragen kimono’s zijn er ook nog de speciale kimono’s voor artiesten zoals acteurs in Japanse theaters en entertainers zoals maiko’s en geisha’s. Deze kleding is natuurlijk opvallender dan de normale, met ingewikkeld gestrikte obi’s en prachtige kleuren.

 

 

Maiko kimono

Maiko kimono

 

 

 

Geisha kimono

Geisha kimono

 

 

 

Oiran kimono

Oiran kimono

 

 

 

Susohiki

 

Maiko’s, leerling geisha’s, dragen een susohiki. Deze kimono’s hebben net iets kortere mouwen dan de furisode en zijn wat langer met een sleepje zodat erin gedanst kan worden op de traditionele manier. Hierdoor krijgt het ook de typische beweging die je ziet als erin wordt gelopen, het heeft een zwevend effect. De maiko’s leren dit loopje op speciale geta, de okobo. Op het schuine deel van deze geta, daar waar de stof uitkomt, zit een bel vast.

 

 

susohiki

 

 

 

Hikizuri

 

De kimono van een geisha (of geiko zoals ze heten in Kyoto) heet de hikizuri, deze lijkt op een tomesode kimono, maar is ook langer met een sleepje. De mouwen zijn net iets langer dan bij de tomesode. Voor een geisha hetzelfde als voor iedere andere Japanse vrouw; hoe ouder ze wordt, hoe rustiger en simpeler haar kleding wordt. Gelukkig voor haar ook haar schoeisel; geisha’s lopen op zori of geta, afhankelijk van de gelegenheid. Het dansen van de geisha of maiko gebeurt op hun sokjes, de tabi.

 

 

hikizuri

 

.

.

Oiran of tayuu

 

Dit is van oudsher een hoge courtisane, zeker niet te verwarren met een geisha. De haardrachten zijn ingewikkeld en uitgebreid met een typerend groot aantal haarspelden. Een oiran draagt de strik van haar obi aan de voorkant, dat was vroeger het gebruik bij getrouwde vrouwen en prostituees.Over de kimono heen wordt een rijkversierde uchikake gedragen.

Ze lopen in nog zelfs hogere klompen dan de maiko, daarom hebben ze altijd begeleiders bij zich om ze te helpen niet op hun plaat te gaan, met alle stof en klompen is het zwaar tillen. Ook hebben ze een parasoldrager in hun nabijheid die een grote rode parasol boven het hoofd van de oiran houdt.

Het lopen gaat met een karakteristieke ronde voetbeweging naar buiten, dit is mede om niet over de kimono te struikelen als ie over de grond wordt gedragen. Er zijn tegenwoordig nog maar zo’n vier vrouwen in heel Japan die deze traditie in leven houden, het gaat hierbij om de levensstijl, niet zozeer de sexuele aspecten.

 

 

 

Kabuki en noh

 

Dit zijn oude Japanse theatervormen waarin men traditionele kleding draagt. Kabuki komt vanuit de shintoreligie en is een kleurrijk theater voor alle bevolkingslagen. Noh is ontstaat in de aristocratsche kringen en is door het uitheemse boeddhisme beïnvloed. In noh theater worden naast uitbundige kimono’s ook maskers gebruikt om personages weer te geven, in kabuki worden de gezichten van de acteurs beschilderd.

Sommige kimono’s bedoeld voor dit soort theater vertellen hele verhalen met hun motieven, zodat ze alleen maar voor een speciefiek stuk bruikbaar zijn. Ze zijn zo karakteristiek dat kenners aan alleen de kimono al kunnen zien om welk stuk het gaat.

 

 

nakubinoh

.
.
.

Accessoires bij de kimono

 

 

Obi

 

Een obi is het stuk stof van ongeveer 30 cm breed en minstens twee meter lang, wat als strik om het kadootje heen om de kimono heen gaat. De “strik” zelf, op de achterkant kent vele varianten, van simpel tot ingewikkeld, ook per gelegenheid en formaliteit verschillend. De meer ingewikkelde formen moeten door een tweede persoon worden geörigamied, de te kleden persoon kan dat onmogelijk zelf. Er zijn fijne, zijden obi’s voor in de zomer tot ceremoniële zware brocaten obi’s.

 

 

obi

 

.

 

Obijime

 

De obijime is een decoratief koord wat nog over de obi heengaat. Het wordt op de voorkant met een platte knoop, sierknoop of door middel van een obidome, een soort broche-achtig klemmetje, vastgemaakt. De losse einden worden meestal om de obijime heen om het middel geslagen naar achter toe.

 

 

Kimono_obijime_04

 

 

Aan de bovenzijde van de obi steekt een stuk stof uit, fijne zijde vaak bewerkt met speciale knoop- en verftechnieken waardoor de stof geribbeld wordt. Dit effect heet shibori, dat letterlijk “gekreukeld” betekent. Een shibori stof kun je nooit meer wassen omdat dan de ribbeltjes eruitgaan. Een sjaaltje van deze stof wordt langs de bovenkant van de obi gewonden en aan de voorkant vastgemaakt, de uiteinden worden onder de obi weggewerkt.

 

 

 

Japans traditioneel schoeisel en sokken

 

 

Geta en zori

 

Wat voor schoenen trek je aan onder een kimono? De geta bijvoorbeeld. Dit zijn houten teenslippers, het koord wat over je voet heengaat is van zijde of katoen gemaakt.De formelere zori zijn slippers van stof, tegenwoordig worden veel kunststoffen gebruikt die makkelijker zijn om schoon te houden.

 

 

Geta

Geta

 

 

 

Zori

Zori

 

 

 

 Tabi

 

Het was vroeger in Japan onfatsoenlijk om als vrouw je blote voeten te laten zien, daarom worden tabi gedragen; sokjes met een “losse” grote teen, zodat ze makkelijk in teenslippers gedragen kunnen worden. Meestal zijn ze wit, maar je ziet ze ook regelmatig in het zwart of andere kleuren, met en zonder patroon. Vroeger waren dit stugge sokjes die je met clipjes vastmaakte, tegenwoordig hebben ze tabi in alle mogelijke kleuren, patronen en stoffen, incllusief van rekbaar katoen zoals in het westen.

 

 

tabi

.
.

pijl-omlaag-illustraties_430109

 

 

 

preview en aankoop boek “De Openbaring “: 

http://nl.blurb.com/books/5378870?ce=blurb_ew&utm_source=widget

 

 

 JOHN ASTRIA

JOHN ASTRIA

De symboliek van de Japanse waaiers

Standaard

categorie : mode en kledij

.

Japanse waaiers als gebruiksvoorwerpen en symbolen

 

De waaier is al eeuwen een integraal onderdeel van de Japanse cultuur en wordt van oudsher voor meer dan alleen koelte toewuiven gebruikt. In dit voorwerp zijn symboliek en praktijk nauw met elkaar verweven. 

 

 

 

 

 

Inleiding

 

Sensu en uchiwa

 

Er zijn twee soorten basisvormen voor waaiers in Japan bekend: De eerste is de vouw waaier, ook wel de sensu of ogi genaamd; de tweede is de uchiwa, dat zijn de waaiers die uit een stuk zijde of papier bestaan die is gespannen in een houten, ijzeren of van bot, ivoor of schelp gemaakt raampje.

De sensu kan, al naar gelang het doel, gemaakt zijn van houten of metalen spaken met papieren, zijden houten of ijzeren stroken eroverheen. Beide soorten kunnen beschilderd, beschreven met kalligrafie of beide zijn. Boeddhistische mantra’s of gedichten zijn vaak een favoriete keuze als het gaat om schrift.

Ook zilver- en goudfolie worden op sensu gebruikt, vooral als het gaat om waaiers die in het theater of als siervoorwerp gebruikt worden. Het woord sensu wordt voor de uitvouwbare vorm van de waaier gebruikt, met het woord ogi wordt de waaier voor persoonlijk gebruik, die je bij je hebt, bedoeld.

 

 

Sensu

Sensu

 

 

 

Uchiwa

Uchiwa

 

 

 

Symboliek

 

De symboliek van de waaier zelf, van de waaiervorm, is dat het nauwe eind dat je vasthoudt de geboorte voorstelt, en de uitlopende, zich verwijdende spaken de verschillende levenspaden en waar ze toe leiden. Kleuren zijn ook van belang; rood en wit wordt als geluksbrengend gezien, goud zou welvaart aantrekken.

Tekeningen of patronen worden vaak in oneven getallen neergezet; vooral het getal vijf is populair, dat zou ook geluk brengen. Paren van dingen staan meestal voor geliefden of een stelletje.

 

 

kleurvolle japa waaiers

 

 

 

Geschiedenis

 

De sensu of ogi is in de Heian periode in Kyoto ontstaan. In het begin bestond de ogi uit simpele aan elkaar gemaakte houten plankjes, dit is waarschijnlijk afgestamd van het gebruik om op deze manier vastgemaakte “plankjes” te gebruiken om op te schrijven. Later werd er papier of zijde op dit soort houten of ivoren spaakjes gelijmd en er werden steeds meer spaakjes per waaier verwerkt.

De vroege veelspakige waaiers die alleen uit hout bestonden, werden mie of itsue genoemd. Ze werden steeds verfijnder en verfraaider, sommige van de dameswaaiers hadden lange kleurrijke linten aan beide kanten. Tegenwoordig worden zulke waaiers, van cypressenhout, gebruikt in verschillende ceremonieën. Hieronder zie je een van deze houten waaiers, met zijden koorden en een wolkjesmotief, bloemen en twee kraanvogels, stammend uit de Edo periode.

 

 

waaier met kraanvogels

waaier met kraanvogels

 

 

Uit deze houten waaiers ontwikkelde zich de kawahori waaier; deze had dunnere en maar vijf ribjes, aan één kant werd een stuk papier gelijmd. Nog voor het jaar 1000 kregen deze kawahori er meer ribjes bij, de kwaliteit van het papier werd verbeterd en ze dienden steeds vaker als brieven of kado’s. Vaak werden er bloemen bijgedaan en werd er een gedicht op geschreven voordat het als gift werd bezorgd. Ook werden ze als bewijs van respect naar het keizerlijk hof gestuurd op bepaalde feestdagen.

 

 

Kawahori

Kawahori

 

 

Tijdens de Edo periode ontwikkelde de drukkunst zich en begon het assortiment aan waaiers drastisch toe te nemen. Tegen 1701 werden de versieringen erop zo uitgebreid en sommige prijzen als gevolg zo ontzettend hoog, dat het shogunaat een verbod uitvaardigde op het maken en gebruik van al te uitbundig versierde waaiers.

Ondertussen waren er tal van verschillende waaiers ontstaan, elk voor een specifiek doel. Zo heb je ceremoniële waaiers voor gelegenheden als de theeceremonie en het huwelijk, speciale waaiers die voor dans- of theateroptredens bedoeld zijn, militaire waaiers en natuurlijk de waaiers wiens eerste functie simpelweg het toewuiven van koele lucht is.

De uchiwa is in zijn bekende vorm overgewaaid vanuit China. Qua gebruik is het een informelere waaier dan de sensu. Een leuk weetje is dat de eerste Europese waaiers gebaseerd waren op die van Japan en China en uitsluitend door de adel gebruikt mochten worden in het begin.

 

 

 

Verschillende soorten waaiers en hun gebruik

 

 

Sociaal gebruik

 

Ten eerste was de waaier al sinds eeuwen een vast onderdeel van de dagelijkse en vooral ook, de officiële, outfit; de kimono. Voor ieder bestaat er een ogi op maat; van de schoenmaker tot aan de keizer. Dat moest ook wel gezien deze attributen gebruikt werden om iemand zijn klasse of rang mee aan te geven. Dit gegeven kwam ook terug in het sociaal gedrag; als bijvoorbeeld een dichte waaier tussen twee personen geplaatst werd, gaf degene die hem plaatste aan dat hij ondergeschikt was aan de ander.

 

 

Ogi

Ogi

 

 

Tevens kon met behulp van een waaier een al dan niet – geheime boodschap worden doorgegeven. De afgebeelde beschildering of gedicht bevatte dan deze boodschap, welke door ingewijden ontcijferd en begrepen kon worden. Gebruikte symbolen zijn bijvoorbeeld vogels, die in paren geliefden voorstellen terwijl een zwarte vogel iets slechts of onheil voorstelt, of altijd-groene planten zoals bamboe of den die uithoudingsvermogen aangeven.

 

 

Theeceremonie

 

De waaiers die worden gebruikt voor bij de theeceremonie zijn tegenwoordig van gelakt hout en papier gemaakt. Ze hebben zich vanaf de Muromachi periode met de theeceremonie mee ontwikkeld. De waaiers van deze soort voor mannen zijn zo’n 18 cm lang, voor vrouwen 15 cm. De versiering en kleuren van de waaier hangen van de precieze gelegenheid of seizoen en persoonlijke keuze af.

 

 

Theeceremonie

Theeceremonie

 

 

 

Militair gebruik

 

Ook onder samurai en in het leger werden speciale waaiers gebruikt, ze waren net zo belangrijk als het zwaard. Er bestonden verschillende soorten, ze waren van metaal, hout of een combinatie daarvan gemaakt en dienden om signalen door te geven, om pijlen en andere projectielen af te weren en later zelf als wapen. Op deze waaiers staat vaak de rode opgaande zon afgebeeld, de mon van de samuraifamilie of symbolen, vaak uit het boeddhisme,  om geluk te brengen.

Een gunsen was een waaier die de gemiddelde strijder bij zich had, deze bestond uit houten of metalen spaakjes met plaatjes eroverheen uit plat ijzer of ander metaal.

Een tessen was een stevigere, zwaardere waaier, welke er in dichte vorm uitzag als een normale ogi, zodat deze als wapen mee kon worden genomen naar plekken waar men geen wapens mocht dragen. Tevens werd deze soort waaier als een peddel gebruikt tijdens het zwemmen.  Er werden ook scholen opgericht in welke de gevechtskunst met de tessen speciaal werd onderwezen.

 

 

Tessen

Tessen

 

 

 

Gunsen

Gunsen

 

 

 

Een gunbai of dansen uchiwa is een vrij grote, zwaardere, zoals de naam al zegt, uchiwa. Ze werden gemaakt van ijzer, hout of een combinatie ervan en werden door hoge officieren gedragen, die ze gebruikten om signalen over te brengen aan de troepen, als schild tegen dingen als pijlen en tevens als zonnescherm.

 

 

Gunbai

Gunbai

 

 

 

dansen Uchiwa

dansen Uchiwa

 

 

Het teken op de links afgebeelde gunbai, welke uit de Edo periode stamt en dus een paar honderd jaar oud is,  heeft natuurlijk niets met nazi’s te maken; het heet in het Japans manji en is gebruikt als een boeddhistisch symbool van voorspoed. Nazi’s hebben het juist gejat omdat ze zich ook deze voorspoed wilden toe eigenen.

 

 

 

Theater en sport

 

Tijdens sumo wedstrijden gebruikt de scheidsrechter een waaier om de wedstrijd te leiden en om de puntentelling mee aan te geven. Dit is een soort uchiwa welke lijkt op de militaire versie die door de generaals gedragen werd. Het publiek heeft simpele uchiwa’s die ze gebruiken om te laten zien voor wie ze juichen.

 

 

Sumo

Sumo

 

 

Zowel in kabuki en noh theater als in verschillende dansvormen worden waaiers gebruikt om het accent te leggen op de bewegingen van de artiesten. De schilderingen op deze waaiers hebben altijd te maken met het verhaal of vertelling waar de voorstelling over gaat. De waaiers die in noh stukken gebruikt worden, heten shimaisen of chuukei en ze worden nu nog met de hand gemaakt en beschilderd.

 

 

Chuukei

Chuukei

 

 

De danswaaiers die zich ontwikkeld hebben uit de kawahori waaiers, worden sinds de Muromachi periode als een ware kunstvorm gezien. Vaak staan er wolk- of waterpatronen of mist op afgebeeld, dit houdt verband met de drijvende wereld die het thuis was van de meeste danseressen. Verder hingen de patronen hier ook af van de dans, het thema en de dansschool.

 

danswaaier

danswaaier

 

 

 

Waaiers voor festivals en evenementen

 

Er zijn vele soorten waaiers aanwezig op een Japans festival, laat staan op een echt waaier festival, want die bestaat ook in Japan! Deze waaiers variëren van hele grote voor artiesten en verschillende (eet)tentjes om klanten welkom te heten, tot speciaal voor die dag vervaardigde uchiwa’s voor het publiek.

De laatste zijn simpele, goedkope, massa geproduceerde waaiertjes die niet voor langdurig gebruik bestemd zijn maar om op die dag de sfeer te benadrukken en later eventueel als herinnering bewaard te worden. Dit soort uchiwa wordt ook vaak als promotie materiaal gebruikt, voor popsterren tot aan als fliers voor winkels of allerlei evenementen.

 

 

geisha sensu

 

 

 

Waaiers om uit te stallen

 

Deze waaiers worden ook wel kazari sen genoemd. Dit zijn vaak grotere tot hele grote sensu waaiers die aan beide zijden beschilderd zijn. Ze worden meestal bij de ingang van een huis neergezet om voorspoed te brengen en welkom te heten. Op deze manier worden ze ook in restaurants en andere gelegenheden gebruikt. Meestal staan er dan ook gelukssymbolen en/of gedichten op afgebeeld. Er bestaan natuurlijk ook kleine en mini versies van verschillende soorten waaiers als decoratie, deze kun je in speciaal daarvoor bestemde standaards tentoonstellen.

 

 

Kazari sen

Kazari sen

 

 

 

Voor dagelijks gebruik

 

Voor de dagelijkse routine, vooral in de zomer, in en om het huis zijn talloze waaiers verkrijgbaar in iedere kleur en met elk bedenkbaar motief. Dit kunnen sensu en uchiwa zijn. Deze zijn steviger dan die voor de sier, festivals en die als ceremoniële waaiers bedoeld zijn, en de beginprijs ligt redelijk laag. Deze waaiers bestaan meestal uit houten ribjes of tegenwoordig ook plastic.

Bij de ogi ligt papier of stof over de ribjes, waarvoor de stencils met motieven meestal machinaal geprint worden tegenwoordig, vaak als massaproductie. Ook worden er nog steeds met houtblokken afdrukken gemaakt voor de bladen van de waaiers.

Er kunnen allerlei soorten stoffen gebruikt worden, van traditionele zijde tot katoen of organza. De afbeeldingen kunnen variëren van traditionele patronen, bekende ukiyo-e tot westerse ontwerpen, manga afbeeldingen voor de fans en Hello Kitty! voor de kleintjes. Voor mannen zijn deze ogi 23 cm, voor vrouwen 20 cm.

 

 

waaiers-stof-en-plastic

.

.

Aanschaf en onderhoud van een sensu

 

Als je een sensu wilt aanschaffen, let er dan op dat de buitenste ribben een lichte buiging naar binnen maken. Als ze naar buiten staan in dichtgevouwen vorm, is het een goedkoop artikel wat niet lang mee zal gaan. Een nieuwe waaier mag je nooit openen door hem met beide handen uit elkaar te trekken aan de bovenkant. Dit geldt vooral voor papieren waaiers: open hem voorzichtig totdat de vouwen goed in het papier zitten.

Als je de waaier voor langere tijd wilt wegleggen, hou dan het bijgeleverde strookje papier eromheen; dat zorgt dat de vorm goed en strak blijft. Als het strookje ontbreekt, is het simpel zelf te maken door een strookje papier op maat te snijden en het met plakband tot een ringetje te maken, welke breed genoeg is om het uiteinde van de waaier strak op elkaar te houden. Ogi worden meestal in een mooi bewaardoosje geleverd, gebruik deze om je waaier veilig te stellen.

 

 

 

pijl-omlaag-illustraties_430109

 

 

 

preview en aankoop boek “De Openbaring “: 

http://nl.blurb.com/books/5378870?ce=blurb_ew&utm_source=widget

 

 

 

 JOHN ASTRIA

JOHN ASTRIA

Gaspeiet

Standaard

categorie : Sieraden, juwelen, mineralen en edelstenen

 

.

Algemene informatie

 

Gaspeiet is een geelgroene steen met bruine of zwarte lijnen, vlekken of patronen. Het is wat betreft uiterlijk en chemische samenstelling makkelijk te verwarren met citroen chrysopraas. Gaspeiet is echter veel zeldzamer gezien de bestaande mijnen inmiddels uitgeput zijn.

 

 

 

 

 

Etymologie

 

Gaspeiet is vernoemd naar de plaats waar de steen voor het eerst beschreven werd, het Gaspé schiereiland, in Quebec, Canada.

 

 

 

 

 

Vindplaats

 

Gaspeiet werd gevonden in Canada en Australië.

 

 

 

 

.

.

Chemische eigenschappen

 

samenstelling: (Ni,Fe,Mg)CO3

hardheid: 4,5 – 5

dichtheid: 3,71