Franciscus schreef dit gebed aan het einde van zijn leven vermoedelijk in de lente van het jaar 1225, toen hij zwaar ziek lag in San Damiano en de pijnlijke tekenen van stigmata vertoonde. Het Zonnelied bezingt de schepping in termen van broeder en zuster.
Opmerkelijk is dat hij in het loflied niet alleen de mooie aspecten van de schepping weergeeft, maar ook ziekte en zelfs de dood een plaats in het leven van de christen weet te geven. De tweede encycliek van paus Franciscus (2015) heeft als titel Laudato Si, naar de begintekst van de coupletten.
Altissimu onnipotente bon signore,
tue so le laude, la gloria e l’honore et onne benedictione.
Ad te solo, altissimo, se konfano,
et nullu homo ene dignu te mentovare.
Laudato sie, mi signore, cun tucte le tue creature,
spetialmente messor lo frate sole,
lo qual’è iorno, et allumini noi per loi.
Et ellu è bellu e radiante cun grande splendore,
de te, altissimo, porta significatione.
Laudato si, mi signore, per sora luna e le stelle,
in celu l’ài formate clarite et pretiose et belle.
Laudato si, mi signore, per frate vento,
et per aere et nubilo et sereno et onne tempo,
per lo quale a le tue creature dai sustentamento.
Laudato si, mi signore, per sor aqua,
la quale è multo utile et humile et pretiosa et casta.
Laudato si, mi signore, per frate focu,
per lo quale enn’allumini la nocte,
ed ello è bello et iocundo et robustoso et forte.
Laudato si, mi signore, per sora nostra matre terra,
la quale ne sustenta et governa,
et produce diversi fructi con coloriti flori et herba.
Laudato si, mi signore, per quelli ke perdonano
per lo tuo amore,
et sostengo infirmitate et tribulatione.
Beati quelli ke ’l sosterrano in pace,
ka da te, altissimo, sirano incoronati.
Laudato si, mi signore, per sora nostra morte corporale,
da la quale nullu homo vivente pò skappare.
Guai a quelli, ke morrano ne le peccata mortali:
beati quelli ke trovarà ne le tue sanctissime voluntati,
ka la morte secunda nol farrà male.
Laudate et benedicete mi signore,
et rengratiate et serviateli cun grande humilitate
Allerhoogste, almachtige, goede Heer,
van U zijn de lof, de roem, de eer en alle zegen.
U alleen, Allerhoogste, komen zij toe
en geen mens is waardig uw naam te noemen.
Wees geprezen, mijn Heer met al uw schepselen,
vooral door mijnheer broeder zon,
die de dag is en door wie Gij ons verlicht.
En hij is mooi en straalt met grote pracht;
van U, Allerhoogste, draagt hij het teken.
Wees geprezen, mijn Heer, door zuster maan en de sterren.
Aan de hemel hebt Gij ze gevormd, helder en kostbaar en mooi.
Wees geprezen, mijn Heer, door broeder wind
en door de lucht, bewolkt of helder, en ieder jaargetijde,
door wie Gij het leven van uw schepselen onderhoudt.
Wees geprezen, mijn Heer, door zuster water,
die heel nuttig is en nederig, kostbaar en kuis.
Wees geprezen, mijn Heer, door broeder vuur,
door wie Gij voor ons de nacht verlicht;
en hij is mooi en vrolijk, stoer en sterk.
Wees geprezen, mijn Heer, door onze zuster, moeder aarde,
die ons voedt en leidt,
en allerlei vruchten voortbrengt, bonte bloemen en planten.
Wees geprezen, mijn Heer, door wie omwille van uw liefde
vergiffenis schenken, en ziekte en verdrukking dragen.
Gelukkig wie dat dragen in vrede,
want door U, Allerhoogste, worden zij gekroond.
Wees geprezen, mijn Heer, door onze zuster de lichamelijke dood,
die geen levend mens kan ontvluchten.
Wee hen die in doodzonde sterven;
gelukkig wie zij in uw allerheiligste wil vindt,
want de tweede dood zal hun geen kwaad doen.
Prijs en zegen mijn Heer,
en dank en dien Hem in grote nederigheid
De Yukka houdt niet van veel water. Vooral gedurende de winter is het van belang de grond op te laten drogen alvorens de kamerplant opnieuw water krijgt. Een aantal weken zonder water is geen probleem. In de lente en zomer zal de Yucca meer water nodig hebben, vooral tijdens warme dagen. Wanneer de bovenste grondlaag droog begint te worden mag je opnieuw water geven. Teveel water kan leiden tot wortelrot. Ook kan de stam onderaan zacht worden door te veel water.
Bij twijfel is het daarom verstandig om beter iets minder water te geven. De hoeveelheid water is afhankelijk van onder andere de temperatuur, grootte en lichtintensiteit. Er mag absoluut geen laagje water onderin de pot komen te staan, de grond moet al het vocht kunnen absorberen. Voelt de grond na een week nog steeds vochtig, dan is het raadzaam om minder water per gietbeurt te geven.
De Yucca sproeien is niet noodzakelijk. Droge lucht is voor deze kamerplant geen probleem. Sproeien helpt wel om stof te verwijderen. Een regenbuitje in de zomer werkt tevens preventief tegen ziekten.
Een Yucca mag op een lichte standplaats staan. De bladeren blijven mooi hard bij voldoende licht. Maar pas in het begin op met direct zonlicht. De Yucca wordt namelijk opgekweekt onder gefilterd licht. Geleidelijk kan de Yucca dichterbij het raam komen te staan. In de zomer kan de plant ook buiten komen te staan, maar vermijd dan wel de middag zon.
De Yucca wenst minimaal 5 uur direct zonlicht per dag. Plaats de palmlelie daarom 2-3 meter voor een raam op het zuiden, of 3-4 meter voor een raam op het oosten/westen. Direct voor een raam op het noorden is eventueel ook mogelijk.
Overdag: +/- 18 °C
‘S nachts: +/- 10 °C
Je kunt de Yuka het beste verpotten direct na aanschaf, of in de lente. De lente heeft de voorkeur omdat eventueel beschadigde wortels dan sneller herstellen. Herhaal dit eens per 3 jaar. Bij oudere planten is alleen de bovenste grondlaag vervangen voldoende. Plaats deze woonplant in een pot die minimaal 20% breder is dan de kweekpot en gebruik hierbij normale potgrond. Gebruik geen hydrokorrels op de bodem.
Het stilstaande water wat zich tussen de hydrokorrels verzameld kan minder gemakkelijk door de wortels worden bereikt en zal gaan rotten. Een grotere pot stimuleert de groei, verhoogd de gezondheid van de plant en creëert een grotere waterbuffer, omdat de grond meer vocht kan opnemen.
De Yucca verbruikt weinig voeding. Gebruik de helft van de dosering die staat aangegeven op de verpakking van vloeibare voeding voor groene kamerplanten. Bemest een Yucca alleen in de lente en de zomer. ’s Winters bemesten kan schadelijk zijn.
Gele bladeren bij een Yucca zijn vaak het gevolg van te veel water. Bruine bladeren kunnen duiden op verbran- ding. Plaats in dit geval de plant een meter verder van het raam.
De onderste bladeren kunnen afsterven, dit is geen probleem want bovenin worden nieuwe verse bladeren aangemaakt. Trek deze bladeren naar beneden om ze te verwijderen. Te lange stammen zijn met een zaagje in te korten. Hier zijn verder geen speciale benodigdheden voor nodig.
Afgezaagde uitlopers zijn in een licht vochtige grond te stekken. Doe dit bij voorkeur in de lente bij een tempe- ratuur van ongeveer 22 graden.
Een bloeiende Yucca in de woonkamer is zeldzaam in Nederland. Na de bloei maakt de Yucca vaak nieuwe scheuten. De bloemen zijn groot en worden in sommige landen gekookt.
De Yucca is giftig. Pas op bij dieren en kinderen.
Controleer een kamerplant en dus ook de Yucca regelmatig op luis. Hoe eerder deze wordt waargenomen hoe groter de kans op bestrijding. Kijk hierbij vooral onder en tussen het blad. Spint zal je niet snel aantreffen bij een Yucca.
JOHN ASTRIA
De Washingtonia moet in constant vochtige grond staan. Zonder dat de wortels verzuipen. Geef in de zomer eens per 5-6 dagen water en in de winter eens per 10 dagen. Controleer hierbij of de grond al aan het opdrogen is. Zo niet, verminder dan de watergift. De hoeveelheid is afhankelijk van verschillende factoren, zoals standplaats en grootte van de palm. Begin daarom met kleine hoeveelheden water per gietbeurt. Is de grond na 4 dagen nog steeds erg nat, geef dan minder per gietbeurt. Na enkele keren water geven leer je al snel hoeveel en hoe vaak jouw Washingtonia water nodig heeft.
De Washingtonia mag in de zomer naar buiten. De palm buiten plaatsen heeft een aantal voordelen. Door de regen wordt het eventuele ongedierte eraf gespoeld. Daarbij is de luchtvochtigheid groter, wat ter bevordering van deze tropische plant komt. Ook krijg de palm meer licht. Hou hierbij wel rekening met de overgang naar direct zonlicht. Wanneer de Washingtonia buiten wordt geplaatst zal de palm vele malen meer water nodig heeft.
De Washingtonia sproeien is een prima middel om droge lucht te compenseren, vooral wanneer de kachel aan gaat. De plant in de zomer verwennen op een regenbuitje werkt preventief tegen ziekten en verwijderd stof.
De Washingtonia staat het liefst op de meest zonnige plaats van de woonkamer. Ook in de tuin kan de Washingtonia in de volle zon worden geplaatst, mits de temperatuur dit toelaat. Het is echter van belang de palm aan het directe zonlicht te laten wennen. Dit kan je doen door de plant elke week iets dichterbij het raam te plaatsen. Buiten kan je de plant eerst in de schaduw plaatsen.
Vervolgens geef je geleidelijk de palm meer zon uren. Nieuw blad wat opgroeid in direct zonlicht is hier beter tegen bestand. Te weinig direct zonlicht zal de groei afremmen. Ook gaan de bladeren meer hangen bij een gebrek aan licht. Zorg dat de plant elke dag aab minimaal 5 uur direct zonlicht geniet. Een Washingtonia voor een raam op het noorden is daarom minder geschikt.
Overdag: +/- 9 °C
‘S nachts: +/- 5 °C
Verpot deze palm eens per 2 jaar. Verpotten kan direct na aanschaf, maar geeft de voorkeur in de lente. Wortels groeien in deze periode namelijk het snelst. Een grotere plantenbak geeft de Washingtonia een grotere water- buffer, omdat de grond meer vocht kan absorberen. Hiermee is de kans op verdroging kleiner. Neem een sierpot met een diameter van minimaal 20% meer dan de vorige. Gebruik gewone universele potgrond of speciale palm grond. Gebruik alleen hydrokorrels op de bodem wanneer de pot is voorzien van een drainage gat.
Bemest de Washingtonia in de lente en in de zomer. Gebruik vloeibare voeding voor palmen. Geef nooit een overdosis, ook niet na een periode waarin de binnenplant geen voeding heeft gehad. Lees voor de juiste dosering de verpakking van de kamerplantenvoeding.
Bruine puntjes zijn niet te voorkomen. Washingtonia’s in de vrije natuur hebben ook deze bruine punten. Vooral bij oudere bladeren onderaan zal dit zichtbaar zijn. Meer sproeien zal het verse blad langer mooi houden. Een nieuwe palm kan na verplaatsing gele bladeren krijgen. Dit komt omdat de nieuwe standplaats waarschijnlijker lichter is dan de oude standplaats. Het nieuwe blad zal beter tegen direct zonlicht kunnen en daarom niet zo snel geel kleuren. Blad wordt snel lelijk door wind. Indien de palm buiten staat is het verstandig deze naast een muur of schutting te plaatsen.
Zoals hierboven beschreven staat, zal het blad van een palm op den duur lelijk worden. Een palm maakt namelijk bovenaan in de kern nieuw blad aan, waarna en de onderste bladeren afsterven. Het oudere blad wat niet meer mooi is kan je het beste bij de stam afknippen. Dit zal namelijk nooit meer herstellen en kost de plant alleen maar energie. De stam kan je niet snoeien. Hierdoor zal de palm sterven.
Laat het zaad van een Washingtonia 2 dagen weken bij een temperatuur van 28 graden. Vervolgens zaaien bij minimaal 25 graden.
Alleen volwassen Washingtonia palmen bloeien. Dit stadium zal de palm niet halen als woonkamerplant.
De Washingtonia is niet giftig. Wel heeft de Washingtonia scherpe doorns.
Als er schildjes op de Washingtonia verschijnen heeft de palm last van schildluis. Het blad word plakkerig en de palm ziet er ongezond uit. Grijp dan in door de aangetaste bladeren weg te snoeien en een bestrijdingsmiddel te gebruiken. Spint is het gevolg van een te droge lucht. Meer sproeien helpt dit te voorkomen.
JOHN ASTRIA
In de zomer heeft de Strelitzia redelijk veel water nodig, ongeveer zoveel dat de grond na een week nog net vochtig is. Voorkom echter dat de wortels in het water staan. In de winter mag de grond verder opdrogen. Geef de plant nog steeds 1x per week water, maar verminder de hoeveelheid. Dit zal de bloei in de lente stimuleren. Indien de Strelitzia in de lente en zomer buiten staat, zal de plant vele malen meer water nodig hebben.
Een Strelitzia sproeien is niet noodzakelijk. Het helpt wel stof van de plant te verwijderen zodat meer licht het blad kan bereiken.
Een Strelitzia wenst zoveel mogelijk licht. Plaats deze kamerplanten altijd voor een raam. Het liefst een raam op het zuiden. Dit is een van de weinige kamerplanten die onder direct zonlicht wordt gekweekt. De Paradijs- vogelbloem hoeft daarom niet te wennen aan direct zonlicht. Te weinig licht zal de bloei verminderen en veroorzaakt vaak lelijk blad.
Overdag: +/- 14 °C
‘S nachts: +/- 6 °C
Plaats de Strelitzia in de winter in een koelere ruimte (zoals de slaapkamer). Dit zal de gezondheid van de plant ten goede komen.
Verpot een Strelitzia wanneer deze letterijk uit zijn pot groeit. Natuurlijk is het mooier om direct na de aanschaf de plant te voorzien van een mooie sierpot, dit is dan ook geen probleem. Gebruik een plantenbak waarbij de diameter minimaal 20% breder is dan de vorige. Gebruik universele potgrond gemengd met brekerzand (50/50). Voeg alleen hydrokorrels toe indien er een drainage gat aanwezig is.
Na 6-8 weken zijn de voedingsstoffen in de aarde verbruikt. Het is dan raadzaam de Strelitzia te bemesten. Gebruik hiervoor vloeibare voeding voor bloeiende kamerplanten. Kijk voor de juiste dosering op de verpakking. Gebruik nooit meer dan aangegeven staat op de verpakking, liever iets minder. Bemesten in de herfst en winter is overbodig en kan zelfs schadelijk zijn.
De buitenste bladeren zullen na verloop van tijd bruin worden. Dit is een natuurlijk proces waar helaas niks aan te doen is. Je kunt bruine punten verwijderen of het bladstengel 2cm boven de kern afsnijden.
Knip eventuele bruine punten. Of snij de bladstengels 2cm boven de kern af. Ook uitgebloeide bloemen 2cm van de basis verwijderen.
Het vermeerderen kan door middel van zaad. Of Scheuren.
Een Strelitzia kan gaan bloeien bij een leeftijd van 4 jaar. Meestal bloeit de Strelitzia vanaf de lente. Niet alle Strelitzia’s komen succesvol tot bloei. Hoe meer bloemen een Strelitzia heeft bij de aanschaf, hoe groter de kans dat de plant het volgende jaar nieuwe bloemen maakt. Een Strelitziakweker die zich richt op de snijbloemen verkoopt daarom vaak zijn planten die niet meer tot bloei komen.
De kans is daarom groot dat een bloemloos exemplaar in de handel niet snel nieuwe bloemen maakt. De bloei van een Strelitzia bevorderd in een koele winter periode, met tempraturen rond de 10 graden. Laat de wortelkluit meerdere malen geheel opdrogen in de winter. Geef de plant veel voeding, warmte en licht in de lente.
Strellitzia’s zijn licht giftig. Het blad is schadelijk na inname door dieren of kinderen.
De Strelitzia krijgt soms last van schildluis. Het harde blad maakt het eenvoudig om de luis eraf te wrijven.
JOHN ASTRIA
De bamboe verbruikt veel water. Deze kamerplant staat dan ook graag met zijn wortels in vochtige grond, voorkom echter een laagje water onderop in de pot. Vooral in de zomer verbruikt de Bambusa veel water.
Indien je de kamerplant opmaakt met vulcastrat en een watermeter veranderd de watergift. Hierbij geef je eenmaal per week water, totdat de watermeter begint te bewegen. Des te kleiner de uitslag, des te beter. De watermeter geeft namelijk aan dat er te veel water in de pot staat. Je kunt dan ook het beste de watergift stoppen vlak voordat de watermeter uitslaat. In de winter kun je eenmaal per twee weken water geven.
Het sproeien van de bamboe plant is niet noodzakelijk. Echter kan een sproeibeurt nooit kwaad en werkt het preventief tegen ziektes en ongedierte.
De Chamaerops Humilis heeft minimaal 5 uur direct zonlicht nodig. Wanneer de Chamaerops Humilis naar buiten wordt verplaatst, waarbij de palm voorheen binnen wat verder van het raam stond, is het noodzakelijk hem geleidelijk aan direct zonlicht te laten wennen.
Wanneer de palm zonder gewenning in direct zonlicht komt te staan kan het blad verbranden. Maar geen zorgen, de palm zal snel nieuw blad aanmaken wat prima bestand is tegen direct zonlicht.
Overdag:-10 ℃
‘S nachts:-13 ℃
Plaats de Chamaerops buiten in een pot met drainage gaten, waarbij de bodem is voorzien van hydrokorrels. Binnen is het overbodig om hydrokorrels te gebruiken, omdat er dan stilstaand water onderin de pot verzamelt zonder dat de wortels dit kunnen opnemen.
Het verpotten van de plant stimuleert de groei. Daarnaast voorkomt meer aarde dat de grond te snel uitdroogt. Verpot de Chamaerops in een plantenbak die minimaal 20% groter is. Het verpotten kan na de aankoop of in de lente. In deze periode herstellen wortels namelijk het snelst.
Bemest de Chamaerops in de lente en in de zomer. Het is ten zeerste afgeraden om dit in de winter te doen. In de winter zit de palm namelijk in een rustperiode. Raadpleeg de verpakking voor de juiste dosering. Zowel vloeibare als vaste voeding is geschikt. Geef nooit een overdosis, dit leidt al snel tot verbranding van de wortels. De plant kan hierdoor doodgaan.
Deze palm heeft niet snel last van verkleurende bladeren. Mochten de bladeren vergelen, dan heeft de Chamaerops waarschijnlijk een tekort aan stikstof. Bijmesten is in dit geval raadzaam (geen overdosis geven). Bruine bladeren zijn vaak aan het afsterven van ouderdom. Geen zorgen; gewoon afknippen. De palm maakt in de kern weer vers blad. Indien de palm in de winter buiten heeft gestaan kunnen verkleurende bladeren duiden op vorstschade.
De stam van de Chamaerops Humilis is niet te snoeien. De bladeren mogen wel gesnoeid worden. Knip deze dichtbij de stam af. Pas hierbij op voor de stekels. Vooral de onderste bladeren worden op den duur minder mooi. Dit is een natuurlijk proces, waar helaas weinig aan te doen is. Het is dan ook raadzaam om deze te verwijderen.
Deze palm is te kweken door middel van zaad. Dit is redelijk eenvoudig ten opzichte van andere palmen. Temperatuur: vanaf 13 graden, verhoog de luchtvochtigheid voor meer succes.
De Chamaerops kan bloeien in de Lage Landen, waarbij de bloemen van het mannelijke geslacht heerlijk ruiken.
De Chamaerops Humilis is niet giftig, maar heeft wel stekels.
De Chamaerops heeft harde stugge bladeren waaraan ongedierte zich niet gemakkelijk kan hechten. Een harde waterstraal verwijderd hierdoor eenvoudig verschillende soorten luis en spint. Indien een besmette Chamaerops binnen staat is het raadzaam om hem buiten te plaatsen, maar niet direct in de volle zon. Zo wordt besmetting van andere kamerplanten voorkomen en zal de regen helpen met het bestrijden van het ongedierte.
JOHN ASTRIA
Vochtig houden
Houdt de grond vochtig voor de Coffea Arabica. Deze kamerplant verbruikt niet heel veel water, dus licht vochtig is voldoende. Het is beter voor de plant om regelmatig kleine hoeveelheden water te krijgen, dan in een keer heel veel. Voel regelmatig aan de grond of deze nog vochtig is. Wanneer je merkt dat deze droger wordt geef je op-nieuw water. In de winter verbruikt de koffieplant minder water, pas hier de watergift op aan.
De hoeveelheid water is afhankelijk van onder andere de grootte van de koffieplant. Is de grond na 2 dagen al-weer droog, geef dan iets meer. Is de grond na 4 dagen nog erg nat, geef dan iets minder. Op het begin zal het experimenteren naar de juiste hoeveelheid zijn. Na verloop van tijd weet je precies hoeveel water je koffieplant nodig heeft.
Het is raadzaam om bij een nieuw aangeschafte plant de grond regelmatig te controleren op de vochtigheid door een vinger in de grond te steken. Doe dit ook zodra je de plant verplaatst hebt. Zo leer je vanzelf hoe vaak en hoeveel water de plant nodig zal hebben.
Het is aangeraden om de koffieboom regelmatig te sproeien. Woonkamers zijn over het algemeen te droog, waardoor sproeien noodzakelijk is. Ook blijft het blad hierdoor mooi glimmen. Indien de bladeren stoffig worden is een regenbuitje in de zomer zeer gunstig. Zonder stof kan de koffieboom meer zonlicht opnemen. Hiermee wordt ook direct preventief tegen ongedierte opgetreden.
Zonnig
De Coffea Arabica ontvangt het liefst veel licht. Maar pas in het begin op met direct zonlicht. De koffieplant wordt namelijk opgekweekt onder gefilterd licht. Indien de koffieplant voor een raam op het zuiden komt te staan is het raadzaam 3 meter afstand te behouden. Geleidelijk kan de koffieplant dichterbij het raam komen te staan.
De Coffea Arabica heeft minimaal 5 uur direct zonlicht per dag nodig. Plaats deze kamerplant daarom voor een raam op het oosten, westen, of 2-3 meter voor het raam op het zuiden. Eventueel kan de koffieplant ook voor een raam op het noorden, maar dit is minder gunstig. Indien deze kamerplanten te donker staan zal er geen vers blad worden aangemaakt.
Overdag: +/- 20 °C
‘S nachts: +/- 16 °C
Verpot de Coffea Arabica in de lente of direct na aanschaf. Herhaal dit wanneer de pot te klein wordt. Dit kan na een jaar, maar soms is eens per 2 jaar voldoende. Verpotten in de lente heeft de voorkeur omdat beschadigde wortels dan sneller herstellen.
Plaats de binnenplant in een pot die minimaal 20% breder is en gebruik normale potgrond. Gebruik geen hydro-korrels op de bodem. Het stilstaande water wat zich tussen de hydrokorrels verzameld kan minder gemakkelijk door de wortels worden bereikt en gaat rotten.
Een grotere pot stimuleert de groei, verhoogd de gezondheid van de plant en creëert een grotere waterbuffer omdat de grond meer vocht kan opnemen.
Bemest de koffieplant in de lente en zomer. Doe dit niet in de winter. De koffieplant is dan in rust, groeit niet en verbruikt nauwelijks voedingsstoffen. Lees de gebruiksaanwijzing voor de juiste dosering.
Bruine bladeren kunnen duiden op kou, tocht of een te droge lucht.
Indien de Coffea Arabica te hoog wordt, of je wilt meer uitlopers dan is snoeien mogelijk. Dit doe je door de stam af te zagen. Dit kan in de lente of in de zomer. Het is raadzaam om vlak voor elke herfst te snoeien, zodat meer licht in de kern van de kamerplant dringt. In de lente loopt de koffieplant dan weer prachtig uit.
Deze palm is te kweken doormiddel van zaad. Dit is redelijk eenvoudig ten opzichte van andere palmen. Tempera-tuur: vanaf 13 graden, verhoog de luchtvochtigheid voor meer succes.
Bloei is mogelijk in de woonkamer. Witte bloemetjes zullen dan zichtbaar zijn in de lente waarna koffiebonen vor-men. Het is echter raadzaam de bloemetjes te verwijderen omdat het de koffieplant veel energie kost.
Koffieplanten zijn niet giftig. Volkomen veilig voor kind en dier. Wel wordt de cafeïne (in de boon) beschouwd als giftig.
De Coffea Arabica wordt gevoelig voor ziektes bij kou, tocht of droge lucht.
JOHN ASTRIA
Mensensamenleving.me 