Tagarchief: aambeien

Aambeien of hemorroïden

Standaard

categorie : gezondheid en gezondheidsproducten

 

 

 

Aambeien of hemorroïden zijn verwijdingen en uitzakkingen van bloedvaten in en rond de anus. Heel wat mensen hebben aambeien zonder dat dit enige last bezorgt. Aambeien kunnen echter ook pijn doen en bloeden. Indien u regelmatig of overvloedig bloedt, raadpleeg dan uw arts.

 

 

In en net boven de anus bevindt zich een sponsachtig netwerk van kleine, sterk doorbloede bloedvaatjes bedekt met een dun laagje slijmvlies. Dit vormt een zwellichaam dat er samen met de kringspieren voor zorgt dat we de aars luchtdicht kunnen afsluiten en onze stoelgang ophouden.

Wanneer er veel druk op de kussentjes komt te staan kunnen de bloedvaatjes zwellen en uitrekken, uitzakken en zelfs naar buiten puilen. Men spreekt dan van aambeien of het speen. Een aambei is pas een aambei als het normale aambei-weefsel zodanig overrekt of geïrriteerd is dat het klachten geeft, zoals een ongemakkelijk of pijnlijk gevoel, vooral wanneer u naar het toilet bent geweest. Soms gaan ze bloeden.

Aambeien kunnen erg vervelend en soms heel pijnlijk zijn, maar ze zijn niet gevaarlijk. Alleen voor mensen die bloedverdunners nemen, kan het enig risico inhouden.

 

Men maakt soms een onderscheid tussen uitwendige en inwendige aambeien:

 

Uitwendige aambeien bevinden zich onder de huid rond de aars. Ze zijn zichtbaar als dikke knobbels en vaak is de huid rood aangespannen. U kunt ze met uw vinger voelen en bij een uitwendig onderzoek van de aarsstreek zijn ze meteen zichtbaar.

 

Inwendige aambeien zitten binnen in de endeldarm, het laatste stukje van de dikke darm. Ze veroorzaken meestal weinig ongemak. Maar door persen of irritatie kunnen ze naar buiten gedrukt worden. Men spreekt dan van een prolaps.

 

 

 

 

Afhankelijk van de mate van uitstulping, worden verschillende graden van aambeien onderscheiden:

– Graad I: aambeien die bij persen niet uitzakken en naar buiten worden gedrukt. Ze zijn met het blote oog niet zichtbaar.
– Graad II: aambeien die bij persen uitzakken maar zich spontaan terugtrekken
– Graad III: aambeien die spontaan (bv. bij hoesten) of tijdens persen naar buiten komen en niet vanzelf terugtrekken.
– Graad IV: aambeien die continu uitgezakt zijn en niet kunnen teruggedrukt worden.

 

 

Hoe weet u dat u aambeien hebt?

 

• Bloedverlies bij de ontlasting: kleine hoeveelheden helder rood bloed op WC-papier of in de WC.
• Jeuk, soms een branderig gevoel rond de anus.
• Aandrang: het gevoel dat u naar het toilet moet.
• Aambeien zelf zijn pijnloos. Maar als de bloedtoevoer wordt afgekneld en er in de aambei een bloedstolsel ontstaat (een aambeien- of hemorroïdale trombose), treedt er een scherpe pijn op.
Hevige, scherpe pijn tijdens en vooral na de stoelgang, die meerder uren kan aanhouden, wordt niet veroorzaakt door aambeien maar door een kloofje of fissuur in het buitenste deel van het slijmvlies van de anus (fissura ani).

• Door persen kunnen inwendige aambeien naar buiten geperst worden. Dan komen ze uit de aars tevoorschijn (prolaps). Dat kan een doffe pijn of een propgevoel geven en gepaard gaan met een bloeding. In het begin zal de uitgezakte aambei vanzelf weer terugtrekken, maar na meerdere uitzakkingen gebeurt dat niet meer vanzelf en moet u ze terug naar binnen duwen.
• Soms incontinentie: lekken van kleine hoeveelheden stoelgang en darmslijm, wat vaak leidt tot zogenaamde ‘remsporen’ in de onderbroek.

 

 

Oorzaken

 

Aambeien ontstaan door een combinatie van een te hoge druk in de bloedvaten in en rond de anus, het uitrekken van het steunweefsel en het dunner worden van de beschermende slijmvlieslaag. Wanneer het bloed in de hemmorïedaders niet meteen kan wegstromen, kunnen de aders zwellen of uitstulpen, en kan de bevestiging aan de spierlaag uitgerekt worden of loskomen. Wat de preciese oorzaak is, is niet bekend: meestal gaat het om een combinatie van meerdere factoren.

• Constipatie (verstopping): door harde ontlasting en langdurig persen wordt het aambeiweefsel samengedrukt, wat het ontstaan van aambeien in de hand zou kunnen werken.
• Zwangerschap en bevalling: Tijdens en vooral na een bevalling krijgen nogal wat vrouwen last van aambeien. Door het persen tijdens de bevalling zijn de weefsels van de bekkenbodem meer gezwollen doordat ze vol bloed zitten. Bestaande aambeien kunnen tijdens de bevalling naar buiten geperst worden.
• Overgewicht: een te hoog lichaamsgewicht verhoogt de druk op de anus, en verhoogt ook de kans op verstopping.
• Zittend werk en langdurig rechtstaan: mensen die weinig bewegen en veel zitten, hebben vaak een harde, droge ontlasting. Veel zitten verhoogt ook de druk op de anus.
• Ouderdom: bij het ouder worden het weefsel in de vaatkussentjes rond de aars minder krachtig en rekken ze uit. Aambeien komen dan ook vooral voor bij mensen tussen 45 en 60 jaar. Naar schatting zou ongeveer één op twee 50-plussers last hebben van aambeien.
• Persoonlijke aanleg: aambeien komen in sommige families meer voor, maar of er een erfelijke factor meespeelt is nooit aangetoond.

 

 

Hoe kunt u aambeien voorkomen?

 

Hoe minder het aambeienweefsel onder druk staat, des te kleiner is de kans dat u last van aambeien krijgt of dat ze na een behandeling terugkeren.

 

• Toiletbezoek
• Als u naar het toilet moet, stel dat dan niet te lang uit. Hoe langer u wacht, hoe droger en harder de stoelgang wordt en hoe meer u moet persen.
• Vermijd hard persen.
• In tegenstelling tot wat soms beweerd wordt, krijgt u geen aambeien door lang op het toilet te blijven zitten.
• Bij irritatie of jeuk rond de anus kunt u beter geen wc-papier gebruiken, maar een nat washandje en daarna droogdeppen (niet wrijven!) met zacht toiletpapier. Buitenshuis kunt u eventueel vochtige toiletdoekjes (zonder alcohol of parfum) gebruiken.

• Vermijd diarree en constipatie. Constipatie maar ook diarree, veroorzaken bloedverlies.
Vraag bij hardnekkige constipatie aan uw huisarts om een niet-irriterend laxatief voor te schrijven.

• Vezelrijke voeding. Eet veel vezels (bruin brood, volle rijst, zemelen, groente, vruchten…). Dit houdt de ontlasting zacht en soepel. Drink daarbij veel water, anders raakt u waarschijnlijk nog harder geconstipeerd.

• Doe aan lichaamsbeweging. Dit stimuleert de darmbeweging en bevordert de stoelgang.
• Zit of sta niet te lang aan één stuk door.
• Vermijd anale seks: anale seks is geen oorzaak van aambeien, maar kan bij aambeien wel zorgen voor bijkomende irritatie.
• Vermijd alcohol, want het doet de bloedvaten uitzetten.
• Warme (zit)baden geven verlichting van jeuk en pijn en houden de anaalstreek proper. Gebruik beter geen zeep, dat kan de irritatie verergeren. Dep de anaalstreek goed af na elk bad.
• Een ijsblokje kan helpen tegen de pijn.

 

 

Wanneer naar de dokter?

 

Aambeien zijn zoals gezegd meestal onschuldig en genezen meestal ook vanzelf. Toch is het aan te raden om een arts te raadplegen als u merkt dat er bloed in de stoelgang zit. Dit kan namelijk wijzen op poliepen in de darm, een maag-darmbloeding, en zelfs op darmkanker. Aambeien zelf kunnen nooit ontaarden in kanker en maken u ook niet gevoeliger voor kanker.

 

 

 

3d-gouden-pijl-5271528

 

 

preview en aankoop boek “De Openbaring “: 

http://nl.blurb.com/books/5378870?ce=blurb_ew&utm_source=widget

 

 

 

JOHN ASTRIA

JOHN ASTRIA

 

De bewezen voordelen van kamille

Standaard

categorie : Gezondheid en gezondheidsproducten

.

.

.

.

.

Het bekende kruid kamille wordt al eeuwen gebruikt, meestal bij maag-/darmproblemen. Wij kennen het als middeltje uit grootmoederstijd. Kamille heeft ondertussen een beetje een suf imago gekregen, en is ietwat vergeten geraakt. Deze  plant doet echter meer voor je lijf dan je misschien denkt. 

.

Kamille is familie van de asteraceae/compositae familie, en we kennen vooral de Duitse en Romeinse kamille. De gedroogde bloemen van de plant bevatten veel terpenoïden en flavonoïden, wat voor een belangrijk deel bij-draagt aan de geneeskrachtige eigenschappen. Terpenoïden beschermen onder andere tegen kanker en houden de lever gezond. Flavonoïden zijn misschien wat bekender, deze zijn onmisbaar voor een gezond lijf omdat ze de vrije radicalen bestrijden. Preparaties van de plant worden gemaakt voor klachten zoals hooikoorts, ontsteking, spierspasmen, menstruatieproblemen, slapeloosheid, maagzweren en wonden. Het kruid is ook heilzaam voor de huid en wordt veel gebruikt in cosmetica en verzorgingsproducten. De populairste vorm van de plant is de thee; wereldwijd worden meer dan een miljoen kopjes per dag gedronken.

.

.

Een paar opmerkelijke feiten over kamille:

Dringt door tot de diepere huidlagen

Is iets effectiever dan hydrocortisoncreme bij eczeem

Remt ontsteking

Beschikt over antibacteriële activiteit

Verlaagt de systolische bloeddruk significant

.

.

.

.

.

Wat zit er in kamille?

Er zitten verschillende bestanddelen in de plant die geïsoleerd en voor medische doeleinden gebruikt worden. De plant bevat etherische oliën, bestaande uit verschillende aparte oliën. Na stoomdestillatie kan de kleur variëren van blauw tot groen als het nog vers is, maar donkergeel worden als het bewaard wordt. De olie verliest echter niet zijn kracht. Er zijn 28 verschillende terpenoïden en 36 verschillende flavonoïden geïdentificeerd.

.

.

Van thee tot poeder

Poeder van de plant wordt gebruikt voor diverse problemen. Medicinale ingrediënten worden meestal uit de droge bloemen gewonnen door gebruik van water, ethanol of methanol. Veel extracten bevatten ongeveer 50% alcohol en apigenine (1.2%). Apigenine is de krachtigste bioactieve stof. In thee zit minder apigenine , maar wel veel apigenine-7-0-glucoside, een flavonoïde die door de darmbacteriën gebruikt en omgezet wordt ten gunste van onze gezondheid .

Theezakjes zijn vrijwel overal verkrijgbaar en kosten maar weinig, tinctuur gevat ongeveer 12% alcohol en wordt veel gebruikt bij diarree en buikkrampen. De bloemen van de plant worden meer gebruikt in een warme omslag bij pijn en/of zwelling. Ook kan de hele plant in het badwater gedaan worden om ontstekingen te verzachten.

Met de thee kan gegorgeld worden bij ontstoken slijmvliezen in de mond of bij keelpijn. Inhalatie van etherische olie verlicht angst en depressie. Van oudsher is de plant gebruikt als antioxidant, adstringerend, helend en ontsteking remmend middel, bij uitslag (ook door planten), pokken, oorinfecties en neusontsteking. Ook heeft kamille een kalmerende uitwerking bij slaapproblemen en angst en bij allerlei spijsverteringsproblemen, rugpijn en artritis.

.

.

.

.

Kamille bij ontstekingen

De bloemen van de plant bevatten 1.2% etherische oliën waaronder alfa-bisabolol, alfa-bisabolol oxides A & B, en matricine (dit wordt meestal omgezet in andere flavonoïden die eveneens een anti-inflammatoire werking heb-ben. Een studie met menselijke deelnemers toonde dat de kamille-flavonoïden en etherische oliën tot in de die-pere huidlagen intrekken. Dit is een belangrijk gegeven, omdat het hierdoor goed gebruikt kan worden bij allerlei ontstekingsaandoeningen, waaronder die van de huid.

.

Beschermt tegen kanker

De meeste studies met betrekking tot het stoppen van tumorgroei en kamille, gaan over het sterkste bio-actieve ingrediënt apigenine. Bij huid-, prostaat-, borst- en eierstokkanker heeft deze stof veelbelovende remmende ef-fecten. Kamille wekt ook apoptose op van kankercellen, terwijl het de normale cellen ongemoeid laat en roept uitzaaiingen een halt toe.

.

Tegen verkoudheid

De gewone verkoudheid (acute virale nasofaryngitis) is een aandoening die het meest voorkomt bij mensen. Het is een milde virale infectieuze ziekte aan de bovenste luchtwegen. De inhalatie van stoom met kamille-extract verlicht de symptomen.

.

.

.

.

Beschermt tegen cardiovasculaire aandoeningen

Wie zou denken dat kamille iets kan betekenen bij hart- en vaataandoeningen? Toch blijkt regelmatige consump-tie van flavonoïden de kans op coronaire hartaandoeningen te verlagen, bij oudere mannen.  De kans op een hartaanval wordt hierdoor aanzienlijk verkleind.

.

Bij krampen en diarree

De rol van kamille is hierin het meest bekend. De plant verkort de duur van diarree bij kinderen en verlicht ook de symptomen waarmee diarree gepaard gaat.  Toen kamille thee gecombineerd werd met andere kruiden (zoet-hout, venkel, balm mint, ijzerkruid) bij kinderen met diarree, bleek de behandeling de krampen geëlimineerd te hebben bij meer dan de helft van de kinderen.  De combinatie van kamille en pectine uit appel zorgde voor een snellere beëindiging van de diarreeklachten.

.

Tegen eczeem

Het gebruik van kamille op de huid kan ook effectief zijn bij atopische eczeem.  Zo bleek het voor 60% net zo effectief te zijn als hydrocortison crème (0.25%) ). Manzana kamille (dit is bijvoorbeeld Kamillosan) kan het on-gemak van eczeem verlichten. Dit type kamille is rijk aan actieve ingrediënten en kan over het algemeen veilig gebruikt worden bij een kamille-allergie. Toen kamillecreme vergeleken werd met een hydrocortison crème (0.50%) bij mensen met atopisch eczeem, was Kamillosan zelfs ietwat superieur aan de hydrocortisoncreme, na twee weken behandeling.

.

Bij allerlei gastro-intestinale aandoeningen

Kamille wordt dus veel gebruikt bij allerlei aandoeningen van het spijsverteringskanaal, waaronder spasmen, krampen, een maag die van streek is, overtollige gasvorming (flatulentie), maagzweren en irritaties van het maag- en of darmslijmvlies.  Kamille maakt doelgericht korte metten met vervelende gasvorming, verzacht de maag en ontspant de spieren die de voeding door het spijsverteringskanaal bewegen.

Het beschermende effect van het commerciële product Iberogast (bevat o.a. citroenbalm extract, kamille, pepermunt, zoethout) is gerapporteerd. Dit product laat een anti-ulcerogene werking zien die in verband staat met minder brandend maagzuur, meer slijmproductie, een hogere vrijzetting van prostaglandine E, en een verlaging in leukotriënen. Het remt ook overtollig maagzuur.

.

.

.

.

Tegen vervelende aambeien

Studies laten zien dat kamille de ernst van aambeien vermindert. Hiervoor kan bijvoorbeeld kamilletinctuur ge-bruikt worden in bad. Dit vermindert ook de ontsteking die met de aambeien gepaard kan gaan.

.

Voor de algehele gezondheid

Ook als je geen specifieke aandoening hebt, loont het om kamillethee te drinken. Een kopje van deze thee ver-sterkt het immuunsysteem en helpt om infecties te bestrijden. Het drinken van 5 kopjes thee per dag, voor de duur van twee weken stond in verband met een verhoogde hoeveelheid hippuraat en glycine in de urine. Dit wijst op de antibacteriële activiteit van de plant. Ook bij een hoge systolische bloeddruk (de onderdruk) heeft kamille nut. Kamille verlaagt deze aanzienlijk, onder meer door een hogere urine output.

Studies tonen bijvoorbeeld dat de plant benzodiazepine-achtige stoffen heeft, even effectief is als corticosteroïden en net zo goed werkt bij inflammatoire darmaandoeningen dan medicatie De heilzame plant wordt soms onderschat, misschien omdat het zo een doodgewoon onkruid is dat overal groeit. De plant beschikt over een aantal uitmuntende eigenschappen, voor lijf en huid. De stoffen van dit moederkruid dringen door tot in de die-pere huidlagen, wat het een prima middel maakt bij huidaandoeningen.

.

.

.

.

.

Bewezen voordelen van kamille

Bij inflammatoire darmaandoeningen werkt de plant net zo goed als de medicijnen mesalazine en sulfasalazine

Bij wondgenezing werkt kamille sneller dan corticosteroïden

Kamille bevat GABA en benzodiazepine-achtige stoffen

Inhalatie vermindert stress

.

.

Bij uiteenlopende ontstekingscondities

De ontsteking remmende werking van de geneeskrachtige plant kwam in het vorige artikel al aan bod. Er is echter nog meer over te zeggen. Veel aandoeningen gaan gepaard met ontsteking en dit geldt ook voor aandoeningen van het spijsverteringskanaal en de huid. Kamille vermindert de spierkrampen die kunnen opspelen bij gastro-intestinale inflammatoire ziekten, en remt hiernaast ook nog helicobacter pylori.  De plant wordt ook met succes ingezet bij rosacea, zonnebrand, uitslag, zweren en zelfs oogontsteking.

.

Osteoporose

Wie osteoporose heeft loopt eerder kans op botbreuken. Middelen die de werking van oestrogenen deels na-bootsen (SERM’s), bifosfonaten en calcitonine worden meestal gebruikt om verlies van botdichtheid te voorko-men. Kamille-extract kan ook iets betekenen tegen osteoporose: het extract stimuleert de osteoblast-celdifferen-tiatie en laat een anti-oestrogeen effect zien.

.

.

.

.

Als slaap bevorderend en rustgevend middel

Wereldwijd wordt het heilzame kruid gezien als een mild rustgevend en slaapopwekkend middel. De rustgevende werking is te wijten aan apigenine, een flavonoïde die zich hecht aan benzodiazepine receptoren in het brein. Phytotherapy Research meldt benzodiazepine-achtige stoffen en GABA in de bloemen van kamille. Kamille extrac-ten tonen ook een benzodiazepine-achtige hypnotische werking.

Kleine studies laten dus een positief werking op het centrale zenuwstelsel zien, maar ondanks deze bijzondere eigenschap ontbreken grotere studies. Een kleinschalige studie waaraan hartpatiënten deelnamen, meldt dat de patiënten 90 minuten na het drinken van kamille thee in een diepe slaap vielen.

Ook de inhalatie van kamille-olie vermindert een toename van het adrenocorticotroop hormoon (ACTH), een voorloper van het stresshormoon cortisol. Apigenine en andere kamille-extracten binden GABA-receptoren in het brein en zijn eveneens verantwoordelijk voor het kalmerende en slaapopwekkende effect.

.

Bij angststoornissen

Van kamille is gemeld dat het een angststoornis kan behandelen, en studie noemt dat het de activiteit van de stoornis behoorlijk indamt. Een andere studie noemt een bescheiden effecten. Het bewijs is hiervoor echter niet rijkelijk aanwezig, maar gezien de uitwerking van kamille op stress en de slaap is het wel aannemelijk.

.

Kamille reguleert de bloedsuikerspiegel

Studies suggereren dat kamille hyperglykemische en diabetische complicaties verlicht doordat het bloedsuiker-schommelingen tegen gaat. De plant zorgt voor een toename van glycogeenopslag in de lever en remt sorbitol in menselijke rode bloedcellen. De farmacologische activiteit van het extract is onafhankelijk van insuline secretie en studies onthullen verder het beschermende effect op de beta-cellen in de alvleesklier, doordat hyperglykemie gerelateerde oxidatieve stress verdwijnt.

.

.

.

.

Kamille bij vaginitis

Vaginale ontsteking komt bij vrouwen van alle leeftijden voor. De aandoening gaat gepaard met jeuk en pijn. Atrofische vaginitis komt meestal voor bij vrouwen tijdens en na de menopauze, en staat meestal in verband met een lagere oestrogeenspiegel. Vaginale douches met dit geneeskrachtige moederkruid kan de symptomen verbe-teren en vrijwel zonder bijwerkingen.

.

Voor een snellere wondheling

De wonden van patiënten die tattoos middels dermobrasie hadden laten verwijderen heelden sneller door ka-mille. De huid dichtte sneller, wat onder meer te zien was aan een snellere reductie van de wondomvang in ver-gelijking met mensen die geen kamille op de wonden toegediend kregen. Kamille heelde de complete wond sneller dan corticosteroïden en liet ook een goede antibacteriële activiteit zien.

.

Kamille als levertonic

De lever wordt kwetsbaarder naarmate we ouder worden. Kamille corrigeert nadelige leeftijd gerelateerde ef-fecten op de lever. Leverschade wordt redelijk omgekeerd door kamille-extract, al bij gebruik van een week. De antioxidanten uit het moederkruid beschermen de lever vrij goed. Het gunstige effect van de plant geldt niet alleen voor de oudere lever. Non-alcoholic leververvetting is een aandoening die jong en oud treft.

Onze Westerse manier van eten (transvetten, bewerkte koolhydraten, suikers) en leefstijl (minder activiteit) leidt tot een vette lever bij kinderen en volwassenen. Deze conditie leidt weer tot tal van andere stoornissen. Het ou-derwetse moederkruid biedt ook uitkomst bij deze moderne aandoening, meldde Lipids in Health and Disease in 2008. Extract van de plant beschermt de lever ook nog voor ontsteking en schade die door de inname van paracetamol ontstaat.

.

.

.

.

Geelhartje : Linum catharticum

Standaard

categorie : kamerplanten en bloemen

 

 

 

 

 

Goed te herkennen aan
– de witte, 5-tallige, kleine bloemetjes
– met een geel hart
– op vochtige tot vrij natte plaatsen (o.a. duinvalleien)

 

 

 

 

 

Algemeen

 

Geelhartje is een laag, blauwgroen plantje, dat groeit op open plaatsen met vochtige tot vrij natte, al of niet kalkhoudende grond in duinen, op kalkgraslanden, in heide op leem, schraallanden, op afgravingen, zandplaten en soms in trilveen. Ze is plaatselijk algemeen voorkomend in de Lage Landen. Ze staat op de rode lijst als kwetsbaar.

 

 

 

 

 

Bloem

 

Geelhartje bloeit vanaf juni tot en met augustus. De bloemen staan op draadvormige, ronde stelen en vormen samen een ijle bloeiwijze. Geopende bloemen staan rechtop, knoppen hangen over. Ze hebben 5 witte kroonbladen, die aan de basis geel gekleurd zijn, waardoor geelhartje (zoals de naam al zegt) een geel hartje heeft. Dat wordt nog versterkt door de gele meeldraden en stijlen.

 

 

 

 

 

Blad en stengel

 

Elk plantje heeft meestal maar 1 stengel, die bovenin gevorkt vertakt is. De bladeren voelen ruw aan, hebben 1 nerf en staan tegenover elkaar. De onderste zijn eirond met stompe punt, de bovenste langwerpig met (toege)spitste punt.

 

 

 

 

 

Toepassingen

 

Geelhartje maakt stoffen aan die haar giftig maken; ze beschermt zich hiermee tegen vraat door planteneters. Maar hoewel giftig, vroeger werd ze gebruikt als laxeermiddel. In de homeopathie wordt ze nog steeds toegepast bij bronchitis, aambeien en diarree.

 

 

 

 

 

Vergelijkbare soorten

 

Geelhartje is door haar gele hart direct van de andere kleine witte bloemetjes te onderscheiden.

 

 

 

.

 

Algemeen

 

vlasfamilie (Linaceae)
– een- of tweejarig, soms overblijvend
– plaatselijk algemeen tot zeer   zeldzaam, rode lijst
– 5 tot 20 cm

Bloem
– wit met geel hart
– vanaf juni t/m augustus
– alleenstaand
– stervormig
– 4 tot 6 mm
– 5 kroonbladen, niet vergroeid
– 5 kelkbladen
– 5 meeldraden, soms 4
– 5 stijlen, soms 4

Blad
– tegenoverstaand
– enkelvoudig
– eirond tot langwerpig
– top stomp, spits of toegespitst
– rand gaaf
– voet aflopend
– 1-nervig

Stengel
– rechtop

zie wilde bloemen