Tagarchief: ballingschap

De dalai lama’s

Standaard

categorie : beroemde mensen

 

 

 

De term “dalai lama” duidt niet op één enkele persoon maar op een lijn van elkaar opvolgende gereïncarneerde lama’s. Men gelooft dat elke dalai lama de wedergeboorte van zijn voorganger is. Maar er zat een groot verschil tussen de verschillende dalai lama’s.

 

 

De dalai lama is de belangrijkste geïncarneerde lama, een van de tradities binnen het Tibetaans boeddhisme. De eerste persoon die tijdens zijn leven die benaming dalai lama kreeg was Sönam Gyatso (1543-1588). In de chronologische lijst van de successie geldt hij als de derde dalai lama. Zijn twee voorgangers  Gendün Drub en Gendün Gyatso ontvingen die benaming postuum.

Vanaf de vijfde dalai lama Ngawang Lobsang Gyatso (1617–1682) kunnen de dalai lama’s beschouwd worden als de belangrijkste lama’s van het Tibetaans boeddhisme. Deze vijfde dalai lama was ook de eerste van de in totaal twee dalai lama’s die werkelijk bestuurlijke en politieke macht over Tibet hebben uitgeoefend. De tweede dalai lama met reële politieke en bestuurlijke macht was de dertiende in de lijn van de successie, Thubten Gyatso (1876–1933).

De zesde tot en met twaalfde dalai lama hebben niet of nauwelijks politieke of bestuurlijke invloed kunnen uitoefenen. Het grootste deel van de achttiende en negentiende eeuw werd het land bestuurd door Tibetaanse regenten, vanaf 1724 onder een vorm van supervisie en controle door één en later twee Chinese ambans.

De opvatting dat de dalai lama de spiritueel leider van het gehele Tibetaans boeddhisme is, dateert van de twintigste eeuw en is niet onomstreden. Die opvatting heeft voornamelijk in de periode van de ballingschap gestalte gekregen.

 

 

Vierde dalai lama

 

Tijdens de vierde dalai lama Yönten Gyatso (1589-1616) werd Tibet gekenmerkt door politieke onrust. De dalai lama’s oefenden in die tijd nauwelijks politieke of bestuurlijke macht uit. Dat was ook het geval bij de vierde dalai Lama. Hij was bovendien omstreden omdat hij door mongolen was aangewezen als leider van Tibet. Door velen werd dit beschouwd als een poging van de Mongoolse krijgsheer om macht over Tibet uit te oefenen.

Toch werd hij na lang beraad door de Gelugorde, één van de vier hoofdscholen binnen het Tibetaanse Boeddhisme, erkend en geïnstalleerd. Dit was het begin van een langlopend conflict in het land. Want velen erkenden hem niet als leider van Tibet.

Het resultaat was een burgeroorlog: een strijd tussen de gulag en andere boeddhistische stromingen in het land. De strijd ging er heftig aan toe en Yönten Gyatso moest de Tibetaanse hoofdstad Lhasa ontvluchten. Hij stierf korte tijd later. Naar alle waarschijnlijkheid is hij vermoord.

 

 

yontgen gyatso

 

 

 

Vijfde dalai lama

 

Toen de vierde dalai lama was gestorven, was zijn opvolger nog maar een kind. Zodoende werd Sönam Chöpel in 1642 regent van Tibet. Nog altijd heerste er grote onrust in het land tussen de verschillende boeddhistische groeperingen. Chöpel zat met de handen in het haar en besloot steun te zoeken bij de Mongoolse leider Güshri Khan.

Hij wilde een einde maken aan de vervolging van de Gelugorde, die de vierde dalai lama hadden gesteund, door de grootste boeddhistische school in Tibet, de kagyuscholen. Güshri Khan had drie jaar nodig om de rust te herstellen in het Tibetaanse land. Vervolgens  zette hij Lobsang Gyatso, de vijfde dalai lama, aan het hoofd van een verenigd Tibet.

In de klassieke Tibetaanse geschiedschrijving is Güshri Khan degene, die de suprematie van de gelug-traditie in Tibet veilig stelde. Na een lange burgeroorlog tussen de verschillende stromingen trok Ngawang Lobsang Gyatso dus aan het langste eind. In 1647 veroverde Ngawang Lobsang Gyatso Centraal Tibet en werd de onbetwiste heerser over het land. Hij stelde gelugpa in als staatsreligie voor centraal Tibet. Hij bleef aan de macht tot 1682.

 

 

DalaiLamaV lobsang

 

 

 

Grote dalai lama

 

Ngawang Lobsang Gyatso kreeg van de Tibetanen de titel Grote dalai lama. Onder zijn bewind werd de rust in het rijk hersteld en hij was de eerste leider die naast religieuze- ook politieke macht uitoefende. Daarnaast stelde hij dus de gelugpa in als staatsgodsdienst en liet hij het visitekaartje van Lhasa bouwen, het Potala-paleis.

Hij zou de voltooiing van het paleis niet meer als de vijfde dalai lama meemaken, omdat hij stierf in 1682. Zijn dood werd echter tot 1697 geheim gehouden. Hij had Tibet onder zijn bewind tot een machtige staat gemaakt en allianties gesmeed met Mongolië en China. De jaren na zijn bewind keerde de onrust weer terug. Pas eind negentiende eeuw onder het bewind van de dertiende dalai lama werd de situatie weer korte tijd stabiel.

 

 

5thDalaiLama ngawang lobsang gyatso

 

 

 

Einde politieke macht dalai lama

 

De dalai lama in de 17e eeuw werd de grote dalai lama doordat hij de eerste Tibetaanse leider was die ook een politieke rol had. Maar in de 21e eeuw is het tegenovergestelde gebeurd: de dalai lama heeft nu afstand gedaan van zijn politieke rol waardoor de functie van de nieuwe politieke leider, premier Lobsang Sangay, groter is geworden. Desondanks wordt de Tibetaanse regering internationaal niet erkend.

 

 

Lobsang-Sangay-and-the-Da-007

 

  premier Lobsang Sangay en de huidige dalai lama

 

 

 

 

voorpagina openbaring a4

 

 

 

pijl-omlaag-illustraties_430109

 

 

preview en aankoop boek “De Openbaring “: 

http://nl.blurb.com/books/5378870?ce=blurb_ew&utm_source=widget

 

 

 

 

    Waarom de openbaring lezen ?

 

Johannes 17 : 3 > ‘’dit betekent eeuwig leven, dat zij voortdurend kennis in zich opnemen van u, de enige ware God en van hem die gij hebt uitgezonden, Jezus Christus ‘’.

Openbaring 1 : 3 > ‘’ gelukkig is hij die deze profetische woorden van de Here voorleest; en dat geldt ook voor de mensen die ernaar luisteren en het zullen onthouden. Want de tijd dat deze dingen werkelijkheid worden, komt steeds dichterbij ‘’.

Openbaring 22 : 7 > Jezus zegt: ‘’ ja, ik kom gauw. Gelukkig is hij die de profetische woorden van dit boek onthoudt ‘’.

 

 

 

 

 

mijne kop a4                                                                                JOHN ASTRIA

 

 

 

Het Jodendom.

Standaard

categorie : religie

 

 

 

symbool Jodendom

symbool Jodendom

.

 

Ontstaan

 

Ontstaan in het nabije-oosten, op een woelig trefpunt van culturen. De eerste aartsvader, Abraham, kwam uit Ur (het huidige Iran). Een deel van de stammen verbleef lange tijd in Egypte. Rond 1300 voor Chr. volgde onder het leiderschap van Mozes de terugtocht naar Palestina. De Israëlieten werden ter plaatse steeds machtiger, getuige de instelling van het koningschap onder Saul. David en Salomon waren zijn opvolgers. Het rijk splitste zich later in een noordelijk deel (Israël) en een zuidelijk deel (Juda).

.

 

Mozes

Mozes

.


In 722 voor Chr. wordt Israël bezet door de Assyriërs en in 586 voor Chr. valt Juda voor de Babyloniërs. De tempel bestaat niet meer. Een dramatische maar betekenisvolle tijd breekt aan, de Babylonische gevangenschap, waarin het volk geestelijk op de been wordt gehouden door de profeten (Jesaja).

Na de Babyloniërs komen de Perzen. De Joden keren (gedeeltelijk) terug naar Palestina en de tempel wordt herbouwd. Na de Grieken komen de Romeinen als nieuwe overheersers. Jeruzalem wordt in 70 na Chr. belegerd en de tempel verwoest. De Joden raken verspreid over het Romeinse rijk (de diaspora) waar, in later tijden, nieuwe verbanningen (Spanje, Portugal) voor diepe treurnis zorgen.

De synagoge wordt voortaan de plaats van samenkomst en beleving van de godsdienst.
De holocaust betekent een nieuwe slag voor het jodendom. Een geheel nieuwe situatie ontstond met de stichting van de staat Israël in 1948. Voor het eerst sinds 19 eeuwen hebben de Joden hiermee weer een eigen huis.

.

 

synagogoe

synagoge

.

 

God en goden

 

Het is opmerkelijk dat het Joodse volk, omgeven door zoveel volkeren die meer goden kenden, toch altijd heeft vastgehouden aan de ene God, in medeklinkers JHWH, aanvankelijk zonder daarmee andere (mindere) goden voor andere volkeren uit te sluiten. Pas na de ballingschap is er consequent sprake van één God.

In de religieuze wereld van de oudheid staat het Joodse volk geheel alleen in z’n beleving van de ene en persoonlijke Macht die enerzijds ver boven het menselijke is verheven maar anderzijds toch met de mensen en hun geschiedenis bezig is.

.

 

Heilige boeken

 

De bijbel (van biblia=boeken), van de joden, de Tenach, kwam tot stand gedurende een lange periode en kent een grote verscheidenheid in literaire vorm (geschiedschrijving, lofzang, spreuken). De Thora (de “Wet”) bevat de vijf oudste boeken (Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium), waarvan de oudste gedeelten nog op Mozes terug gaan. Van later datum zijn de boeken van de Profeten en de Psalmen.

Rond 100 na Chr. groeide de behoefte om de boeken van de bijbel goed vast te leggen, ook als reactie tegen de nieuwe sekte van de christenen die er immers ook gebruik van maakten. De grens werd gelegd bij de boeken die er al voor 500 voor Chr. geschreven waren (waarmee er een kloof ontstond met de christengemeenten die ook later ontstane Joodse boeken erkenden). De historische commentaren op de Joodse bijbel zijn verzameld in de Talmoed.

.

Tenach

Tenach

 

.

Thora

Thora

 

 

Talmoed

Talmoed

.

 

Leer

 

Er is één God die aan het begin en het einde staat van de schepping. De mens wordt op zijn daden aangesproken, God beloont het goede en straft het kwade. De Thora bevat de openbaring en leefregels voor het volk. Eens zal er een Messias komen die het Joodse volk terugvoert naar het beloofde land (wat hier letterlijk opgevat moet worden). Onreine zaken dienen vermeden te worden (bloed, menstruerende vrouw, sperma, varkens).

 

 

Leefregels

 

De leefregels zijn samengevat in de ‘Tien geboden’ zoals deze aan Mozes zijn gegeven en door hem op de twee stenen tafelen zijn vastgelegd (te vinden in Exodus, Leviticus en Deuteronomium). Daarnaast staan er met name in Leviticus een groot aantal, vaak zeer precieze voorschriften voor de sociale omgang, de voedsel-bereiding, de hygiëne, enz. waaraan de wettische Jood zich heeft te houden.

.

 

de 10 geboden

de 10 geboden

 

pasteltekening van John Astria

.

 

 

Richtingen

 

Door alle tijden heen heeft het Jodendom bepaalde stromingen gekend. Rond het begin van onze jaartelling waren er bv. de bekende Farizeeën (de chassidische of vrome sekte binnen het Jodendom), de Sadduceeën (een groep rond de priesters van hogere rang), de Essenen (chassidisch en in afzondering levend) en de Samaritanen (een verwant volk dat zich niet geheel aan de Wet hield). Na de verwoesting van de tempel door de Romeinen en de tweede verstrooiing leefden de Joden verspreid in de diaspora (= verspreide gebieden).

In het huidige Jodendom zijn zeer vrijzinnige groepen te vinden (met name in de USA), naast zeer orthodoxe groeperingen als de Chassidiem (de in zwart geklede mannen met ongeknipte haren). Het Chassidisme (ontstaan in de Oekraïne in de 18e eeuw) is een volkse en mystieke richting die de verwachting van de Messias ziet als actieve heiliging van het leven hier en nu.

In het oosten ontwikkelde zich begin deze eeuw een nieuwe nationalistische richting die leidde tot het Zionisme, dit is het streven om alle Joden te verenigen op historische grond, Palestina. In het huidige Israël leven de Chassidiem, de vrijzinnige Joden en een grote groep volledig geseculariseerde (= ‘ontkerkelijkte’) Joden onder de nodige spanningen tezamen.

 

 

Chassidische jood

Chassidische jood

.

 

De klaagmuur

 

De westmuur is traditioneel de westelijke muur van de Joodse tempel, die op de tempelberg  in Jeruzalem was gebouwd. Strikt genomen is de Westmuur niet een oorspronkelijke muur van het eigenlijke tempelgebouw maar is het een gedeelte van de muur dat het plateau omringt en ondersteunt waarop de eigenlijke Tempel eens stond en waar nu de rotskoepel en de Al- Aqsa moskee staan.

Het is de enige zichtbare muur, die na de voor de rest zeer grondige vernietiging van de tweede tempel door de Romeinse bezetters bezetters in 70 van de gangbare jaartelling nog is overgebleven. Doordat vele joden aan de muur klaagden vanwege de verwoesting van de tempel en de diaspora, vooral tijdens de rouw- en vastendag, wordt de muur door niet-joden vaak ook de klaagmuur  genoemd.

.

 

de Klaagmuur

de Klaagmuur

.

 

Organisatie

 

Er is geen overkoepelende organisatie. Men spreekt wel van opperrabbijnen maar deze zijn toch slechts het hoofd van een landelijke of plaatselijke groep joden.

.

 

Feestdagen en eredienst

 

De joodse kalender gaat terug op die van de Babyloniërs en kent twaalf maanden. De grote feestdagen zijn:

Jom Kipoer, de Grote verzoendag
Soekot, het Loofhuttenfeest
Channoeka, het feest van de inwijding van de tempel
Poeriem, de herinnering aan de geschiedenis rond Esther en Mordechaï
Pesach, de herdenking van de uittocht uit Egypte

De eredienst (in de Hebreeuwse taal) speelt zich af in de synagoge en is een dienst van het woord.

 

 

Jom Kipoer

Jom Kipoer

 

 

het loofhuttenfeest

het loofhuttenfeest

 

 

Channoeka

Channoeka

 

 

Poeriem feest

Poeriem

 

 

Pesah

Pesah

.

 

Enkele teksten uit de Joodse bijbel

 

  • Hoor Israël, de Heer is onze God, de Heer is één. Gij zult de Heer uw God liefhebben met geheel uw hart en met geheel uw ziel en met geheel uw kracht” (uit Deuteronomium).
  • Toen sprak God al de woorden die hier volgen. Ik ben Jahweh, uw God die u heeft weggeleid uit Egypte, het slavenhuis. Gij zult geen andere Goden hebben ten koste van Mij. Gij zult geen godenbeelden maken , geen afbeelding van enig wezen boven in de hemel, beneden op aarde of in de wateren onder de aarde …  Gij zult de naam van Jahweh uw God niet lichtvaardig gebruiken, want Jahweh laat degenen die zijn naam lichtvaardig gebruiken niet ongestraft. Denk aan de sabbat, die moet voor u heilig zijn. Zes dagen kunt gij werken en alle arbeid verrichten. Maar de zevende dag is de sabbat voor Jahweh uw God….” (uit Exodus, in andere versie ook in Leviticus).

 

 

.

 

3d-gouden-pijl-5271528

 

 

preview en aankoop boek “De Openbaring “: 

http://nl.blurb.com/books/5378870?ce=blurb_ew&utm_source=widget

 

 

 

 John Astria

John Astria