1. Rol van apocalyptisch denken in de internationale gebeurtenissen.

.

In het sterk geseculariseerde Europa denken velen dat de Israëlisch-Palestijnse kwestie vooral met het verleden te maken heeft, maar religieuze verwachtingen over de toekomst spelen een minstens even belangrijke rol in de huidige spanningen.

De Al Aqsa moskee, derde heilige plaats van de moslims, bevindt zich letterlijk in het centrum van het conflict. Immers, op de Tempelberg, exact op de plaats waar de Al Aqsa moskee staat, willen extremistische joden hun Derde Tempel bouwen. De potentieel catastrofale gevolgen laten zich raden.

Secties van religieus extreem rechts van verschillende godsdiensten geven aan de gebeurtenissen in de wereld een betekenis vanuit een apocalyptisch kader, vanuit een geloof in de eindtijden. Zij vinden dat de messias slechts zal komen tijdens een apocalyptische wereldbrand.

En sommige extreme groepen daarvan gaan zo ver dat zij het nodig vinden zo’n epische wereldoorlog uit te lokken. Zij voeden en drijven al decennia een wederzijds vijandbeeld op in de hoop zo het Westen, moslimlanden en Rusland elkaar te doen aanvallen.

De wereld bekijken door een prisma van geloof in de eindtijden is geen randfenomeen van fanatiekelingen. Dat President Bush zijn oorlog omschreef in religieuze termen als een kruistocht en een oorlog tegen “de as van het kwaad” is geen toevallige woordkeuze.

President Bush verbijsterde destijds President Chirac toen hij om de steun van Frankrijk te verwerven om oorlog te voeren, verwees naar profetische verzen over de Eindtijden in de Bijbel om zijn zaak te maken.

Hij voegde daaraan toe dat deze oorlog “gewild was door God, die dit conflict wil gebruiken om de vijanden van zijn volk weg te vegen voor een Nieuw Tijdperk aanbreekt”.  Ook Donald Rumsfeld bediende zich van een bijbels discours van eindtijden in zijn verslagen voor president Bush. Voormalig Iraans president Ahmadinejad drukte zich eveneens in apocalyptische termen uit tijdens zijn toespraak voor de Verenigde Naties.

De drie Abrahamische godsdiensten die allemaal in dezelfde ene God geloven, hebben elk ook een leer over de eindtijden (eschatologie). Daarbinnen zijn er in elke religie verschillende visies over wat er dan te gebeuren staat. Hoewel de meeste gelovigen van de drie godsdiensten er geen idee hebben van wat er in de eindtijden allemaal verwacht wordt, zijn er in de drie godsdiensten invloedrijke extreemrechtste groepen voor wie dit grote ernst is.

Zij willen wat er in de wereld gebeurt aftoetsen aan hun versie van de voorspellingen en de eindtijden bespoedigen. Zij willen dit bewerkstelligen door een wereldoorlog van apocalyptisch formaat uit te lokken omdat zij denken dat dan de messias zal terug keren. Een aantal vooraanstaande theologen verklaren dat zij het niet eens zijn met de interpretatie van de profetische voorspellingen door de extremisten en al helemaal niet akkoord gaan met hun overtuiging dat men de eindtijden kan uitlokken.

Christenen en moslims geloven allebei dat Jezus de messias was (voor christenen was hij ook zoon van God, voor moslims was hij ook profeet van God) en wachten dus op Zijn wederkomst. Joden erkennen Jezus niet als de messias erkennen, zij wachten nog op hem.

Voor sommig extremisten is de term wachten overigens misplaatst gezien zij er juist niet willen op wachten. Middels het zich doen plaatsvinden van een aantal gebeurtenissen, willen zij de messias doen terug keren. Meer nog, sommigen onder hen zijn ervan overtuigd dat zonder deze gebeurtenissen te doen plaatsvinden, de messias niet zal komen. Volgens hen leven we al in de eindtijden of staan ze toch zeer dicht voor de deur.

.

2. Apocalyptisch extremisme in het Jodendom

.

De joodse godsdienst erkent Jezus niet als messias. De joden wachten dus nog steeds op de Moshiach, wiens komst deel uitmaakt van hun kijk op de eindtijden. Er zijn verschillende versies over wie dat is. Één van de versies beschouwt de messias als een afstammeling van Koning David. Hij zal geen bovennatuurlijke nederdaling zijn, maar een groot leider die ervoor zal zorgen dat alle joden verenigd zijn in Israël.

Er wordt verwacht dat hij door de ganse wereld als groot leider zal erkend worden en dat er een tijd van wereldvrede zal aanbreken omdat iedereen in God zal geloven en zich ethischer zal gedragen. Sommige rabbijnen denken dat de eindtijden voor de deur staan.

Wat Israël betreft is het zo dat sommige joden vonden dat Israël al moest gecreëerd worden nog voor de messias er was om zijn komst te bespoedigen. Veel joden waren het daar aanvankelijk niet mee eens. Door de holocaust steunden vele joden toch de oprichting van Israël vanuit een noodzaak aan een eigen staat waarin ze veilig zouden kunnen leven.

Een minderheid van joden vindt evenwel nog steeds dat pas als de messias er is Israël kan gecreëerd worden. Zij erkennen de staat Israël dan ook niet en zijn joodse antizionisten. In de joodse eschatologie zal er op een gegeven moment een Derde Tempel gebouwd worden.

Voor velen zal die pas gebouwd worden nadat de messias er is, maar voor sommige joodse rechtse extremisten moet die zo snel mogelijk gebouwd worden, omdat het bestaan van de tempel volgens hen de komst van de messias zal bespoedigen.

Deze Derde Tempel moet komen op de plaats waar nu de Al Aqsa moskee staat. U ziet het gevaar al komen. Onder de Al Aqsa gebeuren ook al jaren door Israël archeologische opgravingen om bewijs te vinden dat daar vroeger de Tweede Tempel stond en dat daar dus nu de derde moet komen.

Volgens de moslims zijn het pogingen om het gebouw te destabiliseren en te doen instorten, wat een steekvlam doorheen het hele Midden-Oosten zou jagen, waardoor in het spoor daarvan mogelijks de hele wereld zou kunnen ontvlammen.

Steeds meer joden bestormen de Al Aqsa om daar te gaan bidden. Voorvechters daarvan beroepen zich naar eigen zeggen op godsdienstvrijheid en profileren zich als verdedigers van mensenrechten. De voorvechters van deze opvatting zijn echter gevaarlijke extremisten zijn die niet alleen elk territoriaal compromis voorgoed onmogelijk maken maar die het conflict kunnen doen omslaan in een bloederige religieuze oorlog .

Dergelijke joodse extremistische groeperingen ijveren ook voor gebiedsuitbreiding van Israël omdat ook dat volgens hen een noodzaak is om de komst van de messias te bespoedigen of uit te lokken.

.

3. Apocalyptisch extremisme in het christendom

.

Ook het christendom heeft zo zijn eigen kijk op de Eindtijden waarin locaties als de tempelberg en de olijfberg in Jeruzalem eveneens een belangrijke rol spelen, omdat ook christenen verwachten dat Jezus in die omgeving zal terugkeren. Van de christelijke eindtijdenleer doen verschillende versies de ronde.

Een versie gaat ervan uit dat men de joden moet helpen in hun streven om het ‘Heilig Land’ te vestigen en te vergroten, alsook in hun inspanningen om de Derde Tempel te bouwen omdat dit de wederkomst van Jezus zal bespoedigen om de Antichrist te bestrijden. Jezus zal korte metten maken met de Antichrist en zal tegelijk alle niet-christenen (ook de joden) doden.

Een minder extreme versie gaat er van uit dat joden die zich bekeren tot het christendom niet gedood zullen worden. Dan zal, nadat alle vijanden gedood zullen zijn, onder Jezus een tijdperk van vrede aanbreken. In een andere versie gaat de wereld er al de hele tijd moreel op achteruit en zullen in deze gebeurtenissen de gelovige christenen miraculeus weggeplukt worden van de wereld (de ‘rapture’).

Zij zullen Jezus  “in de lucht” ontmoeten, waarna al wie nog op de wereld achterblijft (en dat zal de meerderheid van de wereldbevolking zijn) ten prooi zal vallen aan de rampspoed van de eindtijden. Om zo snel mogelijk weggeplukt te worden uit deze aardse poel van verderf, moet de zaak in de meest extreme versie evenzeer bespoedigd worden.

Extremisten lobbyen sterk bij Amerikaanse politici voor de gebiedsuitbreiding van Israël en steunen de joodse rechtse extremisten om Israël uit te breiden en om de Derde Tempel te bouwen, Al Aqsa te bezetten of te vernielen. Dit doen zij niet omdat ze de Joden genegen zijn, maar omdat met de wederkomst van Jezus het finale doek over het jodendom valt.

Ze willen ook een aanval op Iran en Rusland in hun grote oorlog betrekken, omdat dit noodzakelijk is om de wederkomst van Jezus te bespoedigen of uit te lokken. Zij sturen aan op een derde wereldoorlog om de gebeurtenissen te versnellen. Tot deze strekking behoren ook enkele media-magnaten en predikanten die haatdiscours verkondigen om de clash te bespoedigen.

Christopher Hedges, winnaar van de Pullitzer Prize stelt dat deze evangelische christenen gelijkenissen vertonen met de vroege fascistische bewegingen in Italië en Duitsland in het begin van de 20st eeuw en daardoor een toenemende bedreiging inhouden voor de Amerikaanse democratie. Dergelijke christelijke zionisten zijn een bedreiging voor de hele wereld.

Het gaat om een minderheid bij de 2,1 miljard christenen ter wereld maar ze hebben wel aanzienlijke politieke invloed en van daaruit ook maatschappelijke impact. Veel christenen die Israël steunen hebben daar echter helemaal niets mee te maken en zijn liberalen. Volgens Ellis (professor Amerikaanse en Joodse Studies) steunen zij Israël vanuit een schuldgevoel voor de holocaust.

4. Apocalyptisch extremisme in de Islam

.

Net zoals de andere godsdiensten kent ook islam een eschatologie en maken de eindtijden deel uit van het geloof, temeer omdat de daarop volgende Oordeelsdag voor de islam een centraal geloofspunt is. Het leven is een test. Elk mens komt vrij van zonde op de wereld, heeft keuzevrijheid over hoe zich te gedragen, en op het einde van de rit zal dan een oordeelsdag volgen over hoe men het ervan afgebracht heeft.

Afhankelijk daarvan zal men de eeuwigheid doorbrengen in het paradijs of in de hel. De Koran stelt dat geen mens weet wanneer de eindtijden eraan komen, alleen God weet dat en Hij houdt het verborgen (Koran 20:15). In de heilige geschriften van de islam worden wel tekenen beschreven van de eindtijden, de zogenoemde kleine en grote tekenen van Qiyamah.

Eén van deze tekenen is de komst naar de aarde van de Imam Mahdi die de aanwezigheid van Jezus zal aankondigen, samen zullen ze strijden tegen de ‘Al Masih Al Dajjal’, de valse messias, de Antichrist. Hij is iemand die zichzelf uitgeeft voor Jezus of de Messias maar dat niet is. Daarna zal een tijdperk van wereldvrede volgen. Deze finale confrontatie zal zich volgens de tradities voltrekken in de buurt van Jeruzalem.

Net zoals in de andere twee godsdiensten zijn er religieuze extremisten voor wie dat ernst is. We verwezen in de inleiding naar de voormalige president van Iran, Ahmadinejad. Net als president Bush gaf ook president Ahmadinejad betekenis aan de gebeurtenissen vanuit zijn kijk op de Eindtijden.

Ahmadinejad was destijds in Iran naar verluidt een drijvende kracht achter het uitdragen van de overtuiging dat de eindtijden zeer nabij zijn. Net als Bush, was ook hij ervan overtuigd dat hij daarin een rol te spelen had.

De terreurgroep Islamitische Staat heeft ook een apocalyptische visie die afwijkt van de mainstream. Dat is nieuw want andere terreurbewegingen, die zich naar eigen zeggen op de islam beroepen,  hebben dat niet. Het is echter zo dat moslims, hun leiders, hun geleerden en overheden terreur formeel verbieden.

Ook de terreurgroep IS ziet het groot. Ze denken dat ze een soort elitestrijders van de eindtijden zijn. Voor wie denkt van daar recht naar het paradijs te gaan is het leven goedkoop. En het leven van wie zij als hun tegenstanders zien stelt in zo’n discours al helemaal niets meer voor.

Zij hebben zich met de hielen in het zand van Dabiq in Syrië vastgezet omdat daar volgens hun verwachtingen een belangrijke veldslag te gebeuren staat.  Ze willen een grote confrontatie uitlokken, omdat zij denken dat daarmee de Imam Mahdi zal komen die de aanwezigheid van Jezus kenbaar zal maken.

Net zoals de extreem-rechtse joden en extreem-rechtste christenen, situeert ook IS zich in extreem-rechts. Alle drie zijn het in wezen politieke fascitische fenomenen, met een pseudo-religieuze saus erover. Ze willen alle drie als eerste aan de meet van de eintijden komen.

Zij willen dat doen via een grote wereldoorlog en overspoelen al decennia hun samenlevingen met wederzijdse vijandbeelden om die oorlog uit te lokken. In essentie gaat het drie keer om hetzelfde: een fascistisch model. IS is daar een gewelddadige exponent van.

6. Conclusie

Voor sommige religieuze rechtse extremisten is de wereld om zeep en de  nakende Apocalyps die zij uitlokken een grote ernst

Het zijn opvattingen van minderheden waarvan sommige terroristische groepen een exponent zijn. Zij dreigen, door hun al decennia wederzijds gepropageerde vijandbeelden, de wereld mee te sleuren in een draaikolk van geweld.

Door de aanhangers van deze drie godsdiensten worden daarentegen ook zeer veel verzoenende inspanningen geleverd vanuit een toekomstvisie van wereldvrede, broederlijkheid, vriendschap en hartelijke samenwerking.

Maar het ziet er wel naar uit dat onze toekomst van deze hartelijk samenwerkende groepen van aanhangers van het jodendom, het christendom en de islam zal afhangen. Of we werken samen, of we krijgen een wereldbrand van ongeziene omvang.

Laat ons de bril van vijandbeelden, die religieuze extremisten ons voorhouden, afzetten en weer het goede in elkaar ontdekken en waarderen.

God/Allah heeft immers, al sinds het begin der tijden, een plan met de wereld. Hij heeft een nieuwe hemel en aarde beloofd nadat het kwade, samen met zijn demonen en diegenen die niet geloven in het zoenoffer van Christus als Messias, voor eeuwig in de vuurpoel zullen gegooid zijn.

Het is dom en een illusie te denken om God/Allah te kunnen beïnvloeden. Hij is de Alfa en de Omega en doet alles zoals Hij het wenst op het gepaste moment.