Tagarchief: slijm

Zeepkruid : Saponaria officinalis

Standaard

categorie : Kamerplanten en bloemen

 

 

 

.

 

Goed te herkennen aan
– roze (soms witte), grote, 5-tallige, iets geurende bloemen in eindelingse trossen en
– de groepsgewijze groei

.

 

 

.

 

Algemeen

 

Zeepkruid is een overblijvende plant van 40 tot 70 cm hoog. Ze komt vrij algemeen voor in de Lage Landen. Ook wordt ze aangeboden als tuinplant, dan vaak met gevulde bloemen. Je vindt zeepkruid op open, vochtige tot droge, veelal kalkrijke, omgewerkte zandgrond in de duinen, langs de rivieren en op spoordijken. Door kruipende wortels met ondergrondse uitlopers groeit zeepkruid in groepen.

 

 

 

 

 

Bloem

 

Zeepkruid bloeit vanaf juli tot en met september met zachte roze (soms witte), iets zoet geurende bloemen, die in eindelingse, 5-10 bloemige trossen staan. De kroonbladen zijn niet of iets uitgerand en elk kroonblad heeft 2 witte keelschubben. De kelkbladen zijn vergroeid tot een groen, soms rood aangelopen kelkbuis. Bestuiving vindt voornamelijk plaats door nachtvlinders. De nectar ligt namelijk heel diep in de bloem, waardoor alleen insecten met een lange tong die kunnen bereiken. Hommels plegen vaak inbraak door een gat in de kelkbuis te bijten.

 

 

 

 

 

Toepassingen

 

Wanneer men de groene delen of de wortelstok kneust en in water kookt, ontstaat een schuimende vloeistof, die vroeger veel voor het wassen van wol of wollen kleding werd gebruikt. Voor dit doel werd de plant zelfs in de buurt van wol verwerkende bedrijven aangeplant. De plant werd medicinaal gebruikt voor het oplossen van slijm, het opwekken van braken en het reinigen van de huid.

 

 

 

 

 

Algemeen

 

– anjerfamilie (Caryophyllaceae)
– overblijvend
– vrij algemeen in het duingebied,
elders zeldzamer
– 40 tot 70 cm

Bloem
– roze, soms wit
– vanaf juli t/m september
– dichtbloemige tros
– stervormig
– 2,5 tot 4 cm
– 5 kroonbladen, niet vergroeid
– 5 kelkbladen, vergroeid
– 10 meeldraden
– 2 stijlen

Blad
– tegenoverstaand
– enkelvoudig
– eirond tot langwerpig
– top spits
– rand gaaf
– voet doorgegroeid
– 3- tot 5-nervig

Stengel
– rechtop
– glad en kaal
– rolrond

zie wilde bloemen

 

 

.

 

 

 

 

 

 

Kruiden van oudsher: letter S

Standaard

 

.

 

 

 

Saffraan

 

Als je niet overdrijft, zou het je libido ten goede kunnen komen. Maar als je tien gram saffraan in een keer naar binnen kiepert, is het voor goed gedaan met de liefde. Saffraan bezit een giftige stof die op het centrale zenuwstelsel inwerkt. Je nieren kunnen daardoor behoorlijk in de knoop geraken.

 

 

 

 

 

Salie

 

Salie reinigt het lichaam van slijm en vergif. Maar salie stopt ook de melkvorming, dus hou daar rekening mee als je borstvoeding wil geven.

 

 

 

 

 

 

Scharlei

 

Scharlei staat vooral bekend als een plant die je prikkelbaarheid, nerveuze spanning en slapeloosheid door oververmoeidheid, in goede banen probeert te leiden. Vooral de etherische olie staat bekend als een echt ontspanningsmiddel en schenkt een gevoel van welbehagen.

 

 

 

 

 

Sedum

 

 

Sedum werkt uitstekend tegen aften en geneest ontstoken schrammetjes.

 

 

 

 

 

 

Selderij

 

Selderij versterkt de zenuwen, dus een uitstekende groente voor mensen die intellectueel, zenuwslopend werk doen. Selderij stilt ook de honger en drijft het vocht in je lichaam makkelijker af. Selderij is ook een echte ingewandenreiniger.

 

 

 

 

 

 

Sleutelbloem

 

Sleutelbloem is goed tegen hoofdpijn veroorzaakt door nerveuze spanningen en slapeloosheid. Zowel de bloemen als de wortels hebben een slijmoplossende werking.

 

 

 

 

 

Smeerwortel

 

Smeerwortel staat bekend voor zijn helende werking bij kneuzingen, verstuikingen en breuken. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de stof allantoïne het weefsel rond de wonde aanzet tot nieuwe groei.

 

 

 

 

 

 

Soja

 

Soja zou de de zenuwen versterken.

 

 

 

 

 

 

Spelt

 

Spelt vormt bij zijn eter “goed vlees en goed bloed, blije zin en een opgewekt menselijk denken”.

 

 

 

 

Sporkehout

 

Sporkehout zet je darmen aan om voort te maken, en is daarom vaak terug te vinden in middeltjes tegen zwaarlijvigheid.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zonneroos olie

Standaard

categorie:  Gezondheid en gezondheidsproducten

 

 

 

 

 

 

Zonneroos olie (Cistus ladaniferus)

synoniem: Cisteroos, Labdanum (voor verschil tussen deze twee, zie onder “Diversen”)

 

 

Eigenschappen

 

– aroma: intens, zoet, warm, kruidig, bloemig, droog
– kleur: donkergeel tot amberkleurig
– consistentie: dik
– extractie: voor nadere uitleg: zie onder “Diversen”
1) zonneroos olie: stoomdistillatie uit de bladeren en twijgen
2) labdanum olie: stoomdistillatie uit de hars (gom)

 

 

Toepassingen

 

in aromatherapie vervult Zonneroos olie een ondersteunende rol in de volgende situaties:

geest en zenuwstelsel
– bij gevoelens van kou en verlaten-zijn
– bij gevoelens van verdriet en rouw
– voor iemand die ‘dichtgeklapt’ is en zich teruggetrokken heeft in isolement
– bij shock en traumatische ervaringen, vooral als deze geleid hebben tot een staat van emotionele bevriezing
– geeft rust en kalmte
– schept ruimte voor meditatie en (zelf)reflectie
– voor als we ons verdwaald voelen en de weg terug naar huis willen vinden

luchtwegen
helpt bij luchtweginfecties en bij het losmaken van slijm
– griep en verkoudheid met koorts, hoesten met wit of doorzichtig slijm en pijn over het hele lichaam
– astma en bronchitis
– voorhoofdsholte ontstekingen
zonneroos olie heeft verwarmende eigenschappen en wordt daarom bij voorkeur gebruikt bij luchtwegaandoeningen die optreden in de winter of in een koud of regenachtig klimaat: de koorts gaat gepaard met rillingen en gevoelens van kou

huid
huidinfecties van allerlei aard:
– acne, eczeem, psoriasis
– geïnfecteerde wonden en zweren (ook voor chronische, langzaam-helende wonden)
– huidirritaties
– vette huid
– oudere, verslapte huid
– rimpels, kloofjes en gebarsten huid

lymfatisch systeem
-helpt het lymfe stelsel bij de verwijdering van gifstoffen uit het lichaam
– gezwollen lymfeklieren
(zonneroos olie is heel geschikt als toevoeging aan massage olie bij lymfatische drainage behandelingen)

buik
– toegevoegd aan een massage olie geeft ze verlichting bij koude gevoelens in de buik, vaak met pijn en ongemak
(kou in de buik kan leiden tot stagnatie van het voedsel in de darmen en kan een obstructie veroorzaken in het gynaecologisch systeem met gevolgen voor de maandelijkse cyclus)

desinfecterend
– reinigt en zuivert de lucht in een ruimte

 

 

 

 

 Dosering en Applicatie

 

verdamper

huid
1) zonneroos: maximaal 4 druppels per theelepel basis olie (verhoudingsgewijs is dit 4% van de olie)
2) labdanum: maximaal 8 druppels per theelepel basis olie (verhoudingsgewijs is dit 8% van de olie)

bad
1) zonneroos: 4 druppels in een bad, vermengd met een emulgator
2) labdanum: 8 druppels in een bad, vermengd met een emulgator

 

 

Contra-indicatie en waarschuwing

 

– huid: een te hoge dosis kan bij sommigen huidirritaties teweegbrengen
– vermijd tijdens zwangerschap

 

 

 Diversen

 

– zonneroos olie en labdanum olie worden al eeuwenlang gebruikt om hun medicinale kwaliteiten; Valerius Cordus geeft een beschrijving in zijn opus, de Dispensatorium Noricum, 1543
– in de Klassieke Oudheid stonden ze bijzonder hoog aangeschreven en bezaten ze kostbare handelswaarde; reeds in de 14de eeuw BC werden ze door de Feniciërs over het hele Middellandse Zeegebied verhandeld, van Gadez (Cadiz) tot Libanon
– ze werden niet alleen gebruikt om hun geneeskrachtige eigenschappen, maar ook als wierook tijdens godsdienstige rituelen
– ze waren een belangrijk ingrediënt bij balsemen van overleden hoogwaardigheidsbekleders, met name de farao’s

– de zonneroos komt voornamelijk voor in het Middellandse Zeegebied: Spanje, Portugal, Frankrijk, Griekenland, Cyprus, Noord Afrika
– labdanum olie is een bijzonder complexe olie met meer dan 300 verschillende chemische bestanddelen
– in de parfum industrie dient ze als vervanging voor ‘ambergris’, het dierlijke muskus, en fungeert ze als fixatief: ze verankert andere, meer vluchtige geuren in een parfum
– beiden worden veel gebruikt in de cosmetica industrie bij de bereiding van zeep, cremes en lotions
– er wordt onderzoek gedaan naar de uitwerking van deze oliën bij auto-immuun ziektes
– ze zijn goed te combineren met aromatische olie van o.a. bergamot, cypres, den, eucalyptus, helichrysum, kamille, koriander, lavendel, mirre, patchouli, ravensara, salie, sandelhout, sinaasappel, vetivert, wierook

– de Engelse benaming ‘Rock Rose’ doet vermoeden dat het hier gaat om dezelfde plant waaruit ook de Bach Remedie ‘Rock Rose’ wordt gedistilleerd; de Bach Remedie wordt echter uit een andere plant gedistilleerd: de Helianthemum nummularium (BR #26, Rock Rose)

 

 

Bereidingswijzen en Verschillen

 

De benaming ‘zonneroos’ of ‘cisteroos’ en ‘labdanum’ worden vaak door elkaar gebruikt; zonneroos olie en labdanum olie zijn echter niet hetzelfde: ze worden allebei op een andere manier bereid en het resultaat is dan ook verschillend:

 

1. labdanum olie:
– bladeren en twijgen worden gekookt in water
– hierdoor worden de harsachtige materialen gescheiden van het plantenmateriaal
– dit levert een ruwe hars (gom)
– vervolgens wordt de ruwe hars gedistilleerd
– dit levert de labdanum olie
– deze is donkerder van kleur en minder zoet dan zonneroos olie
– ze wordt meer gebruikt in de parfum industrie

 

2. zonneroos olie
– bladeren en twijgen worden gedistilleerd
– dit levert de zonneroos olie (ook: cisteroos olie)

 

3. concrete en absolue
– bladeren en twijgen worden eerst in een oplosmiddel geplaatst (bv. hexaan)
– als het materiaal voldoende is opgelost, wordt het oplosmiddel verwijderd door verdamping
– het residue wordt vervolgens verschillende malen in vers oplosmiddel gewassen, om de ongewenste of onbruikbare bestanddelen eruit te wassen
– vervolgens wordt het oplosmiddel verwijderd door verdamping
– wat overblijft is een geconcentreerd extract
– dit extract is eerst nog vloeibaar, maar stolt tijdens de eropvolgende afkoelingsperiode
– het stolsel wordt “concrete” genoemd
– het bestaat gedeeltelijk uit was
– de concrete wordt met alcohol gewassen om de was te verwijderen
– tenslotte wordt de alcohol eruit gedistilleerd
– wat overblijft is de “absolue”
– deze is groen-achtig en heeft een meer kruidig, medicinaal aroma

en om de zaak nog ingewikkelder te maken:
– een kunsthars wordt verkregen door alcohol extractie van de ruwe hars

 

 

 

 

 

 

 

preview en aankoop boek “De Openbaring “: 

http://nl.blurb.com/books/5378870?ce=blurb_ew&utm_source=widget

 

 

 

Tolu olie

Standaard

 Categorie: Gezondheid en gezondheidsproducten

 

 

 

 

 

Tolu olie balsem (Myroxylon balsamum)

 

Eigenschappen 

 

– aroma: zoet, warm, rijk, vanille-achtig
– kleur: geelbruin tot donkerbruin
– consistentie: dik, stroperig
– extractie: stoomdistillatie of vacuum distillatie (‘droog’) van de hars

 

 

Toepassingen 

 

In de aromatherapie vervult de olie van Tolu balsem een ondersteunende rol in de volgende situaties:

geest en zenuwstelsel
– verzacht en heelt psychische wonden: gebruik bij woede, teleurstelling en verdriet over aangedaan onrecht

luchtwegen
-tolu olie maakt slijm los in de luchtwegen, vooral bij langdurige klachten waar geen sprake meer is van een acute ontsteking:
– hoesten met vastzittend slijm, veroorzaakt door een verkoudheid, keelontsteking of bij bronchitis

huid
– huidirritaties, droge huid
– beschadigde huid: gebarsten of gebroken huid, kloofjes, bedzweren
– huidontstekingen: wonden, zweren, eczeem
– huidparasieten: schurft (mijt) en hoofdluizen

 

 

 

 

 

Dosering en Applicatie 

 

– verdamper
– huid: maximaal 4 druppels per theepel basis olie (verhoudingsgewijs is dit 4% van de olie)
– bad: 4 druppels, vermengd met een emulgator (bv. badolie of baddouche)

 

 

 Contra-indicaties en waarschuwingen 

 

– huid: de aanbevolen hoeveelheid niet overschrijden om huidirritaties te voorkomen
– vermijd tijdens zwangerschap
– niet gebruiken bij hoge bloeddruk en hartkloppingen

 

 

 Diversen

 

– de balsem wordt gebruikt in de farmaceutische- industrie bij de vervaardiging van hoestsiropen en huidproducten
– hij wordt ook veel gebruikt in de parfum industrie
– de olie is goed te combineren met aromatische olie van oa. benzoë, cassia, cederhout, geranium, grapefruit, jasmijn, kaneel, honing, neroli, patchouli, petitgrain, roos, rozenhout, sandelhout, sinaasappel, vanille, ylang-ylang

 

 

Tolu balsem

 

– de Tolu Balsemboom (Myroxylon balsamum) groeit in de hoger gelegen berggebieden van Columbia, Venezuela, Ecuador en Peru
– de balsem van deze boom wordt al eeuwenlang door de inheemse bevolking gebruikt als geneesmiddel
– de naam is afgeleid van de Tolú, een pre-Columbiaanse stam in het Noorden van Columbia
– hun gebruik van de balsem wordt voor het eerst vermeld in kronieken van de Spaanse conquistadores
– hij wordt verkregen door het aanbrengen van inkepingen in de schors van de boom
– in het begin is hij geelbruin van kleur en ruikt naar vanille
– naarmate hij ouder wordt, wordt hij hard en breekbaar en ruikt dan meer naar kaneel
– de olie wordt gewonnen door stoomdistillatie of vacuüm distillatie van de balsem
– omdat de olie dik en stroperig is, moet ze voor gebruik eerst worden verwarmd
– verdunnen in alcohol is ook mogelijk
– tolu balsem en Peru balsem bezitten nagenoeg dezelfde therapeutische eigenschappen

 

 

 

 

 

 

 

 

preview en aankoop boek “De Openbaring “: 

http://nl.blurb.com/books/5378870?ce=blurb_ew&utm_source=widget

 

 

 

Kruizemunt olie

Standaard

Categorie: Gezondheid en gezondheidsproducten

 

 

 

 

 

 

Kruizemunt olie (Mentha spicata)

 

Eigenschappen Kruizemunt olie

– aroma: munt-achtig, warm
– kleur: lichtgeel tot lichtgroen
– consistentie: dun
– extractie: stoomdistillatie

 

 

 Toepassingen

 

geest en zenuwstelsel
– sterkt het zenuwstelsel en kalmeert de geest bij geïrriteerdheid, stress en zenuwachtigheid

luchtwegen
– infecties van de luchtwegen: kruizemunt olie is verkoelend, daarom is hij het beste te gebruiken voor infecties die gepaard gaan met koorts en (donker)geel slijm
a) verkoudheid met koorts, hoesten, slijm en keelpijn (dit is een oppervlakkige, acute infectie),
b) bronchitis (dit is een diepere infectie en kan zowel acuut als chronisch zijn),
c) infectie van de longen met koorts en veel geel of groengeel slijm (dit is een diepe infectie en vaak van chronische aard: ze heeft over het algemeen een langere aanloopperiode)

spijsverteringssysteem
– kalmeert de maag bij nerveuze spanningen in de maag en in de darmen met klachten zoals indigestie, overgeven, misselijkheid en in ernstige gevallen zelfs pijn in de maagstreek

deze klachten kunnen optreden
a) als gevolg van nerveuze spanningen, bv. bij toename van stress en emoties,
b) ze kunnen het gevolg zijn van een ‘iets verkeerds gegeten hebben’, bv. bij veel vetstoffen in de maaltijd of bij een maaltijd met producten die qua vertering niet goed samen gaan, zoals suikers in combinatie met eiwitten

lever en galblaas
– stimuleert de afscheiding van gal in de lever en is vooral te gebruiken bij spijsverteringsproblemen met pijn of een drukkend gevoel in de rechterzijde onder de laatste ribben

urinewegen
– blaasontstekingen met pijn bij het urineren, moeite met urineren en donkere urine (vaak ook koorts)

huid
– geneest de huid bij huidaandoeningen zoals geirriteerde huid, jeuk, eczeem, acne en wonden (altijd verdund gebruiken met een kompress)
– geneest littekens en striae

antiseptisch en antibacterieel
– voorkomt en geneest infecties, vooral op de huid en bij mond- en tandproblemen
– desinfecteert de lucht ter preventie en bestrijding van ziektekiemen in een ruimte

 

 

 Dosering en Applicatie

 

– verdamper
– huid: maximaal 4 druppels, ook indien gebruikt in lotion of creme per theelepel basis olie (verhoudingsgewijs is dit 4% van de olie)
– bad: maximaal 4 druppels, vermengd met een emulgator (bv. badolie of baddouche)

 

 

 

 

Contra-indicatie en waarschuwing

 

– altijd verdunnen voor gebruik op de huid: kan huidirritatie veroorzaken
– niet langdurig gebruiken in verdamper: kan irritatie van de slijmvliezen veroorzaken
– niet gebruiken bij (geschiedenis van) epilepsy
– vermijd bij zwangerschap
– niet gebruiken bij jonge kinderen
– niet gebruiken tijdens periode van borstvoeding (alle munt-soorten bezitten de eigenschap om de aanmaak van moedermelk te verminderen)
– niet gebruiken in combinatie met homeopatische middelen (munt neutraliseert de homeopatische werking)

 

 

Diversen

 

– wordt veel gebruikt in de levensmiddelen industrie (smaak- en geurstof) en de farmaceutische industrie,
– kruizemunt bevat een hoog gehalte aan carvon en maar weinig menthol,
– de aromatische olie van kruizemunt heeft een zachte en rustige werking en kan daarom goed gebruikt worden bij milde gevallen van bovengenoemde aard, bij oudere mensen, bij mensen met een zwakkere constitutie en tijdens de revalidatieperiode na een ziekte,
– pepermunt, ‘Mentha piperita’ is een kruising tussen kruizemunt, ‘Mentha spicata’, en watermunt, ‘Mentha aquatica’,
– goed te combineren met aromatische olie van basilicum, eucalyptus, jasmijn, laurier, lavendel, pepermunt, rozemarijn, sinaasappel

 

 

 

 

Verschillen tussen Kruizemunt en Pepermunt

 

– kruizemunt olie werkt kalmerend op het zenuwstelsel en is daardoor geschikt voor stress, irritatie en slapeloosheid gepaard gaande met koorts en andere hitte verschijnselen,
– pepermunt olie stimuleert het zenuwstelsel en is daardoor geschikt voor gevallen van geestelijke vermoeidheid, uitputting en gebrek aan concentratievermogen (bijvoorbeeld bij studeren, besprekingen en lange reistijden).

– kruizemunt olie heeft een verkoelende uitwerking: ze verdrijft koorts door de lichaamstemperatuur te verlagen,
– pepermunt olie heeft een verwarmende uitwerking: ze verdrijft koorts door transpiratie te bevorderen.

– kruizemunt olie kan ingezet worden bij zowel oppervlakkige als diepe infecties van de luchtwegen,
– pepermunt olie is voor oppervlakkige infecties van de luchtwegen (transpireren helpt alleen bij oppervlakkige infecties, niet bij dieper gelegen infecties zoals bronchitis en asthma).

 

 

Oppervlakkige infecties van de luchtwegen

 

hiermee zijn bedoeld verkoudheden: ze treden acuut op en gaan gepaard met koorts en rillingen, hoesten en keelpijn
– kruizemunt olie is verkoelend en kan daarom het beste gebruikt worden voor verkoudheden die optreden in de zomer of bij warm weer,
– pepermunt olie is verwarmend en kan daarom het beste gebruikt worden bij verkoudheden die optreden in de winter of bij koud, regenachtig weer

– kruizemunt olie is goed voor spijsverteringsproblemen met een vol gevoel en zelfs enige pijn in de maagstreek,
– pepermunt olie is meer geschikt voor spijsverteringsproblemen met krampen in de darmen.

 

 

pepermunt

 

 

 

 

 

Veldsla : Valerianella locusta

Standaard

categorie : kamerplanten en bloemen

 

 

 

 

 

Goed te herkennen aan
– de hele kleine (2 mm) lichtblauwe (bijna witte) bloemetjes
– in schermachtige hoofdjes, die
– paarsgewijs aan het einde van een gevorkte stengel zitten

 

 

 

 

 

Algemeen

 

Veldsla is een eenjarig plantje, dat 7 tot 25 cm hoog wordt. Ze is plaatselijk vrij algemeen in de Lage Landen. El-ders is ze zeer zeldzaam. Ze groeit op vochtige, voedselrijke, vaak omgewerkte, grazige grond in bermen en op dijken, soms in akkers.

 

 

 

 

 

Bloem

 

De bloeitijd van veldsla is april en mei, zelden in juli/augustus. De bloemen van veldsla zijn heel lichtblauw (bijna wit), soms paarsachtig. Ze zijn 2 mm groot en hebben 5 kroonblaadjes. Ze staan in schermvormige hoofdjes, die paarsgewijs aan het einde van de vorkachtig vertakte stengel staan. Onder elk scherm bloemetjes zitten een aan-tal schutbladen.

 

 

 

 

 

Blad en stengel

 

De tere stengels zijn vaak onderaan verspreid behaard en soms voelen ze bovenaan ruw aan door omlaag gerich-te stijve haren. De onderste bladeren vormen een rozet. Ze zijn spatelvormig. De bovenste bladeren zijn tegen-overstaand, iets spits, lancetvormig tot langwerpig, meestal met een gave, soms iets getande rand, verspreid be-haard en gewimperd.

 

 

 

 

 

Toepassingen

 

Veldsla wordt vanwege haar rozet-bladeren ook gekweekt als groente. De gekweekte soort is in alle delen groter dan de wilde. De bladeren kunnen zowel vers als gestoofd gegeten worden en smaken nootachtig. Veldsla is een wintergroente : in de herfst kiemen de zaden en ze overwintert als rozet. Veldsla bevat slijm en is daardoor gevrij-waard van slakkenvraat.

 

 

 

 

 

Vergelijkbare soorten

 

Naast veldsla zijn er nog drie andere soorten veldsla : gegroefde veldsla, getande veldsla en geoorde veldsla. Alle drie staan ze op de rode lijst (gegroefde als gevoelig, getande als ernstig bedreigd en geoorde als verdwenen. Veldsla soorten zijn van elkaar te onderscheiden door de vorm en de hokjes-indeling van de vruchtjes.

 

 

gekweekte

 

 

 

gekweekte

 

 

 

gegroefde

 

 

 

geoorde

 

 

 

getande

 

 

 

Algemeen

 

– kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae)
– eenjarig
– plaatselijk vrij algemeen voorkomend
– 7 tot 25 cm hoog

Bloem
– heel lichtblauw, bijna wit,
soms paarsachtig
– april en mei, zelden in juli/augustus
– stervormig
– 2 mm
– 5 kroonbladen, niet vergroeid
– 5 kelkbladen
– 3 meeldraden
– 1 stijl

Blad
– onderste :
– rozet
– spatelvormig
– top stomp
– rand gaaf
– veernervig
– bovenste :
– tegenoverstaand
– langwerpig tot lancetvormig
– top stomp
– rand gaaf of iets getand
– 1-nervig
– verspreid behaard
– gewimperd

Stengel
– rechtop
– vier- of meerkantig
– onderaan verspreid behaard
– soms bovenaan ruw door stijve haren